一个替读不到的人办报，一个当众说没人读

# 一个替读不到的人办报，一个当众说没人读

两份文件隔了八年。一九〇四年，伦敦一份世界语机关报在版面的杂讯里，用最郑重的语气通知读者：一份印在凸字上的世界语报就要创刊了，并且请各国的盲人自己来写稿。一九一二年，克拉科夫的第八届世界语大会上，一位报告人在文学竞赛颁奖之后站起来，对全场说：世界语者不读书。

## 一、一份给盲人办的报

先看第一份。那份杂志的编辑部用两段文字公布这件事。第一段是创办人自己写的：

Kara Sinjoro Lingvo Internacia por Blinduloj en punktoj reliefaj, eliros en la lasta semajno de Majo. Provizora Direktoro mi estas.... Ni eldonos ses Numerojn en 1904 (poste, se eble, dekdu). La abono kostas por cxiu lando 3 frankojn.... Kun kora saluto mi estas via, Th. Cart.

「亲爱的先生：《盲人世界语》将以凸字出版，五月最后一周出刊。我暂任主编……我们将在一九〇四年出六期（此后如果可能，出十二期）。每国订价三法郎……衷心地向您问候，Th. Cart。」第二段是编辑部接着写的话：

Vere la blinduloj havas tre sindoneman amikon kaj ni sendas cxiujn bondezirojn al la nova kaj potenca ilo, kiu helpos je la disvastigado de Esperanto inter ili. Blinduloj el cxiuj nacioj verkos la artikolojn por tiu cxi nova Gazeto, kaj gxi certe estos tre interesa.

「盲人真的有一位非常贴心的朋友，我们把所有的美好祝愿都送给这件新而有力的工具，它将帮助世界语在他们中间传播。来自各国的盲人将为这份新报撰写文章，而它一定会非常有趣。」

一份由语言学家创办、由杂志编辑部代为宣布、请全世界的盲人自己来投稿的报纸。一门人造语言在还不普及的时候，先替最难被读到的那批人安排了一份能读的报。

## 二、一份说「没人读」的大会记录

八年后，克拉科夫。大会把文学竞赛的收件数当场报了出来：

Ni diru tuj, ke ĉi tiu konkurso mirinde sukcesis, almenaŭ per la nombro de la partoprenantoj. Efektive, la Komitato ricevis: por la beletristika parto, 18 laborojn; por la poezia, 30; por la scienca, 11. S-ro Nedoviŝin prezidas la

「我们不妨直说，这竞赛在参加人数上相当成功。事实上，委员会收到：小说部分十八篇；诗歌部分三十篇；科学部分十一篇。」写的人不少。可颁奖之后的下一个议题，报告人把话锋一转：

Afero neebla, se ĉiuj ekzempleroj restas en la magazeno. Literaturo ne povas ekzisti sen verkistoj; ankaŭ ĝi ne povas ekzisti sen legantoj. Kaj tio estas konstato ĉagrena, sed konstato vera: Esperantistoj ne legas. Sed vi respondos: «Legado

「如果所有的书都还堆在仓库里，那就办不成。文学不能没有作者；它也不能没有读者。而这是一个令人伤心的真实：世界语者不读书。」——书印出来卖不掉，文学就出不来。读者当然要反驳：读书要时间也要钱，世界语者一般既不闲也不富；书有好有坏，怕买到写得不对的。他一条一条接住：

Vi estas prava, sed mi certigas, ke la sumo elspezita de la Esperantistaro por aĉeto de libroj tute ne respondas je la stato de ĝia monujo. Ankoraŭ vi diros: «Estas bonaj libroj, sed ankaŭ aliaj malbonaj; mi timas aĉeti librojn nekorekte

「你说得对，但我保证，世界语者花在买书上的钱，同他们钱袋的实际情况根本不相称。你还会说：书有好书也有坏书，我怕买到写得不对的。」——钱不是问题，书的质量也不是问题。真正的症结在下一句：

Tre vere, sed mi konstatis, ke sufiĉe granda nombro de Esperantistoj tute ne scias eĉ la nomon de jam klasikaj verkoj de nia literaturo. Karaj gesamideanoj, se vi deziras, ke Esperanta literaturo disvolviĝadu, ĝin helpu per viaj tutaj fortoj; kaj por tio la sola rimedo estas: legado kaj legado kaj ankoraŭ legado. Apud la bona konkurso de verkistoj, mi proponas, por la venonta kongreso, konkurson de legantoj.

「确实如此，但我查明，有相当多的世界语者，连我们文学中已经成为经典的那些作品的名字都不知道。亲爱的同仁们，如果你们希望世界语文学继续发展，就请用你们全部的力量帮助它；而为此唯一的办法是：读，读，再读。在作者竞赛之外，我提议下一届大会办一个读者竞赛。」

写竞赛征稿时，评的是作者；这一回他想评的是读者。评什么呢，评读了多少。

## 三、书是好的，读者不在

同一份报告里还有另一段话说得更冷：语言写的书没有问题，有问题的是没有人读。

Ĉiu el vi scias, ke verko, skribita en bona Esperanto antaŭ dudek kvin jaroj, en plena mezuro konservas sian bonecon ankaŭ nun, kaj la legantoj eĉ ne povas diri, ke ĝi estas skribita en la unua jaro de ekzistado de nia lingvo; ĉiu el vi scias, ke inter la stilo de bona angla esperantisto kaj la stilo de bona hispana esperantisto en la nuna tempo ekzistas absolute nenia diferenco. Nia lingvo konstante

「你们每个人都知道，一篇用好的世界语写成的、二十五年前的作品，至今仍完整地保持着它的优点，读者甚至说不出它写在这门语言存在的最初几年；你们每个人都知道，今天英国世界语者的文体和西班牙世界语者的文体之间，绝对没有任何差别。」

所以从来不是文本存不住，也不是各方写出来的不是同一种语言——这一点在二十五年后已经彻底解决，连写的人自己都察觉不出差别。问题是书印出来之后，落进谁的手里。

## 四、两种读者

两份文件放在一起，才看得出这门语言的偏爱。

它为一群几乎读不到任何印刷品的人，专门办了一份凸字报，还请他们自己来写；而它自己的运动，要再过八年，才在大会上承认：大多数人从来不读它。

立刺只有一句：一门人造语言肯为一群读不到它的人专门办一份报，却要花八年才承认，大多数人根本不读它。

_{通天尺规 · 航道手记 169}

一苇