Sagen van Koning Arthur en de Ridders van de Tafelronde

«Na eenige jaren rustig over zijn land geregeerd te hebben, voelde Rivalin een drang in zich ontwaken, om de wereld in te trekken en vreemde landen en volkeren te leeren kennen. Hij gevoelde zich beklemd door de enge grenzen van zijn graafschap en eene kwellende onrust maakte zich meester van zijn gemoed, waar tot heden slechts geluk en tevredenheid hadden gezeteld. De hulde en eerbied van zijne onderdanen voldeden hem niet langer; het verdroot hem om steeds de eerste te zijn, voor wien alles zich boog in nederige onderworpenheid, ook hij wilde op zijne beurt dienen, maar dan één, die hooger, machtiger en sterker was dan hij.»

PLOT 78: 这段把亚瑟王系统里最有名的「离家出走」母题写得极扎实: 里瓦林并不缺幸福也不缺领地, 他厌倦的恰恰是「一切都向他弯腰」——被崇拜到无对象的程度, 反而成为一种匮乏。于是他要去康沃尔找一个比自己更高更有力的人来效忠。这一步一旦跨出, 后面的老仆罗朗被派去看家、昏迷在岸边的少年、被国王招为侍卫、派他出海去爱尔兰求婚、毒药与误认, 全都在十七八世纪中世纪传奇的因果网里自然长出来。全书的选目编排在情节上是有眼光的——从亚瑟的诞生与圆桌排到崔斯坦、兰斯洛特、帕西法, 正好是「骑士不承认死亡」到「骑士承认失败」的下降曲线; 但作为一本书, 它每写三四页就被一段学术引言打断, 情节的连续张力始终补不回来, 故 plot 给 78。

«een gouden kroontje. De uitdrukking van haar gelaat was minzaam, en vroolijk straalden haar grijze oogen bij den aanblik van dit gezelschap van edele ridders en schoone vrouwen, die allen hier waren gekomen om haar en haren gemaal hulde te brengen. Aan de zijde der vorstin waren de dapperste en meest geziene ridders van het hof gezeten: Walewein, de zoon van koning Loth en de eigen neef van koning Arthur, Iwein, bijgenaamd de Leeuwenridder, Lanceloet en eenige anderen.»

CAST 90: 这一行名单之所以立得住, 在于它给每个名字都挂了精确的身份钩子: 瓦莱温不只是「亚瑟的骑士」, 而是洛特王之子、亚瑟的亲外甥; 伊文不只是「某骑士」, 而是绰号狮心骑士的那一位; 兰斯洛特则尚未展开, 只作为「其他人等」中的一员坐在末位。这种「先给谱系、后给故事」的编排正是 Arthur 系统的独有质地: 读者进入任何一则故事时, 人物已带着几百年的家谱包袱进来。全书八则合起来, 从瓦莱温、兰斯洛特、崔斯坦、加雷斯、帕西法一直到反派莫德烈德、阿格拉文和圣杯一侧的阿姆福尔塔斯、孔迪拉穆尔、西居涅, 构成一张完整的中世纪宫廷网, 人物层几乎无可挑剔, cast 给 90。

«_Hoe Parcival den Graal gewon._ Plotseling herinnerde hij zich, dat hij dit pad, dat beekje, die hooge struiken reeds eerder gezien had. Eene vage onrust maakte zich van hem meester. Hij drukte de sporen in de flanken van zijn ros, dat voortjoeg in dolle vaart. En ziet--eene juichkreet drong uit zijne keel--daarginds--recht voor hem uit--daar rezen in den stralenden zonneschijn de torens van den Graalburcht omhoog, glinsterend en flikkerend in het gouden licht.»

PACE 76: 单看故事本身的节奏, 这一段其实相当好: 认出小径、催马狂奔、破折号一路切断句子制造喘息、最后一句让整座圣杯城堡在金色日光里突然升起——这是选集里罕见的、真正的「神显时刻」。但它被安放在一套把叙事完全拆散的结构里: 全书 18,477 行中, 学术引言、正文、尾注、专名索引交替出现, 崔斯坦一则的引言就占了 l. 6251-6737 近五百行, 帕西法一则的引言从 l. 14923 延到 15272 三百五十行。读者每读完一个高潮就要被拉回十九世纪的语言学课堂。故事的快与书的慢互相抵消, 于是即便写得最好的段落也难以累积成阅读的推进感, pace 只给 76。

«Steil en ongenaakbaar rezen de hooge rotsen van Cornwallis omhoog uit de zee, die zich als een onmetelijk blauw vlak tot aan den horizon uitstrekte. Geen windje beroerde den waterspiegel, slechts aan den voet der grijze rotswanden krulde een witte rand schuim. Hoog boven de zee op een der hoogste klippen, wier wanden schier loodrecht uit het water oprezen, lag het kasteel van Tintagel, waar koning Mark den langsten tijd van het jaar verblijf placht te houden. Trotsch en ontoegankelijk als de rots, waarop het rustte, bood het slot inderdaad eene geschikte woning aan voor een machtig vorst. De hooge muren waren opgetrokken uit den grijzen rotssteen, waarmede zij één geheel schenen»

PROSE 85: 这一段是全书文笔最好的时候, 它的力量来自三个连续的对照: 海面「像一片无边无际的蓝色平地一直铺到地平线」却纹丝不动, 灰岩崖脚只翻出一线白沫; 然后城堡从几乎垂直出水的最高一处崖顶压下来, 墙面与母岩「浑然成为一体」; 最后一句再把城堡拟人化——它像它脚下那块岩石一样骄矜而不可接近。三次对照层层加码, 把「海岸」写成「权力」。可惜这样的段落是稀疏的: 全书大部分叙述是称职而流畅的十九世纪末文学荷兰语, 长句稳妥, 意象不苛求, 够得上「读得下去」而非「读完记住」。以 Rackham 插图所暗示的那种华丽为标尺衡量, 文字还差着一档, prose 给 85。

«Die Fransche dichters nu, met aan het hoofd de beroemde hofdichter Chrétien de Troies [14], hebben aan den Arthur-cyclus den vorm gegeven, waaronder wij hem thans kennen en bewonderen. Zij hebben er aan toegevoegd de sagen van Lanceloet, van Tristan en Isolde, van den Heiligen Graal enz. enz. Dit viel hun des te gemakkelijker, omdat Arthur's koninkrijk, ergens in het verre Westen gelegen, allengs zijne vaste grenzen verloren had en deze onbegrensdheid het mogelijk maakte, dat ridders uit de verste streken van het rijk der mythe zich onder Arthur's vanen schaarden.»

WORLD 93: 这段只有五句, 却把整个亚瑟系统的形成机制说透了: 今天我们熟悉的形状——圆桌、兰斯洛特、崔斯坦与伊瑟尔、圣杯——不是凯尔特传说里本有的, 而是 12 世纪法国宫廷诗人添上去的; 而他们之所以能添, 是因为「亚瑟王国在极西之地渐渐失去了确定的边界」, 一个没有边界的国家才能无限吸纳神话最边缘地带的骑士。这个「空白地带来开放性」的因果判断, 比单纯列书名要有力得多。总引言里还有 Wace 的法文原句配今译、圆桌首见的论证、Layamon 头韵译本的爱国取向、法国韵文小说与 13 世纪散文小说的分期, 以及「亚瑟循环是中世纪三大骑士传奇环中最流行的一个」的定位。作者是拿文献学方法写文学史的人, 这个学术密度是本书 world 层压倒性厚的原因, world 给 93。

«Doordat ik mij bij mijne studie in de Engelsche Taal en Letterkunde meer in het bijzonder had beziggehouden met de studie der Arthur-sagen en dus wist, hoe uitgebreid het veld daarvan is, heb ik niet dan met eenige aarzeling de bewerking van eenige dier sagen voor de pers op mij genomen.»

HOOK 82: 这句话作为全书的引子有一种别处少见的坦白: 它一上来就交代了自己的资格(英语语言文学、专攻亚瑟传说)、自己的处境(明知这个领域广大到无边)、自己的决定(因此才迟疑地接下来做改写)以及自己的侥幸(把改写交给报馆)。三步之内交代立场, 信息密度其实很高, 而且透出一股不带炫技的实在气, 这与作者序中坦承「未收一篇中古荷兰语作品」的姿态一致。但它的落点是一个编辑动机的说明, 不是亚瑟世界本身的开启; 读者读完这句, 知道的是「有个人打算给我们讲八个故事」, 而不是「有一把剑悬在圣诞节宴席上」。作为学术型选集的引子它是恰当的, 作为钩子它偏弱, hook 给 82。

«Nog heden ten dage trekt menigeen uit om den Graal te zoeken. Hij, die dit doet, tracht het goede te dienen en het kwade te bestrijden onder welken vorm hij het ook ontmoet. Wie onzer zal dan met stelligheid durven beweren, dat de hooge prijs, dien hij zoekt, hem onthouden zal worden?»

INNOV 84: 故事本身讲的是帕西法历经磨难终于得见圣杯, 而这几句收束把它做了一次明确的转义: 圣杯城堡早已成废墟, 圣杯本体据说被天使带走, 但这不要紧——「直到今天仍有许多人出发去寻找圣杯; 做这件事的人, 是在任何形式下都试着为善、试着与恶作战」。于是圣杯从一件可以占有或失去的圣物, 变成一件只能通过行动而不能通过终点获得的东西; 结尾那句反问更把这一伦理姿态直接抛给读者「我们当中有谁敢断言, 他所寻求的那份高额报酬会被拒绝?」。把浪漫冒险转译为日常伦理实践, 这个处理在当时的中世纪文学改写里相当少见, 加上全书在每则故事前置来源批判、并附专名索引与 62 条尾注的编辑体例, innov 给 84。

«Dit was het einde van Arthur's leven en van dat zijner getrouwen: in de sombere herfstnevels werd de koning weggevoerd naar het geheimzinnige rijk der Vrouwe van Avalon, voor langen tijd, voor altijd misschien--wie zal het zeggen? Rouw en droefenis, schrik en verwarring liet hij achter, maar gelijk eene heldere ster kan lichten aan den duisteren horizon, zoo straalde in het hart der Britten de hoop, dat hij eens zou wederkeeren, om zijn volk te regeeren en zijn rijk te brengen tot nieuwen, nooit gekenden bloei.»

ENDING 86: 这段收尾做对了两件事。第一, 它不肯停在「船消失在视野里」这个最常被用作结尾的动作上, 而是紧接着拆开这句话自己的确定性: 「为了一段长久的时光, 也许是为永远——谁知道呢?」第二, 它给这份不确定配了一个具体的视觉物象: 一颗明亮的星在黑暗的地平线上发光, 于是「他终将回来, 重新统治他的人民, 把他的王国带向前所未有的繁荣」的希望就照在每个不列颠人心里。全书作者在总引言里专门讨论过 Wace 如何最早写出「不列颠的希望」这一说法, 结尾等于把那段考证兑现成文学收束, 前后自洽。力度稍弱的是它的方向朝外(谈不列颠人的集体未来), 与读者当下的私人情感隔了一层, 故 ending 给 86。