First Oration of Cicero Against Catiline: with Notices, Notes, and a Vocabulary

«I.--1. [1]Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra? Quam diu [2]etiam [3]furor iste tuus [4]eludet? [5]Quem ad finem sese effrenata [6]jactabit audacia? [7]Nihilne te nocturnum praesidium Palatii, nihil urbis vigiliae, nihil timor populi, nihil concursus bonorum omnium, nihil hic munitissimus habendi senatus locus, nihil horum ora vultusque moverunt.»

13 章对应 13 拍,首段 6 个 nihilne 排比句把全章节奏推到极高;主线清晰(质问→沉默→出城),但因是演说体而非小说体,情节密度受限,故 91 而非 95。

«[1]An vero vir amplissimus, P. Scipio, pontifex maximus, Ti. Gracchum, mediocriter labefactantem statum rei publicae, privatus interfecit: Catilinam orbem terrae caede atque incendiis vastare cupientem, nos consules perferemus?»
«hunc et hujus socios a tuis aris ceterisque templis, a tectis urbis ac moenibus a vita fortunisque civium [6]arcebis, et homines bonorum inimicos, hostes patriae, latrones Italiae, scelerum foedere inter se ac nefaria societate conjunctos, aeternis suppliciis vivos mortuosque mactabis.»

群人物靠职司+历史先例+元老职务+将领/共谋者展开;Cicero 把 Cast 编织成「共和国道德光谱」,故 91。

«13. Quid est, Catilina? num dubitas id [1]imperante me facere, quod jam tua sponte [2]faciebas? Exire ex urbe jubet [3]consul hostem. Interrogas me: [4]num in exilium? non jubeo, sed, si [5]me consulis, suadeo.»
«Hisce ominibus, Catilina, [2]cum summa rei publicae salute, cum tua peste ac pernicie cumque eorum exitio, qui se tecum omni scelere parricidioque junxerunt, proficiscere ad impium bellum ac nefarium.»

节奏由质问(快)+独白(中)+劝退(慢)+祷告(紧迫)四段构成,分布合理,故 92。

«[8]O tempora, O mores! senatus haec intellegit, consul videt; hic tamen vivit.[1] Vivit? immo vero etiam [2]in senatum venit, fit publici consilii particeps, [3]notat et designat oculis ad caedem unum quemque nostrum.»
«[7]Patiuntur, tacent. [8]Quid exspectas auctoritatem loquentium, quorum voluntatem tacitorum perspicis? ... [3]quiescunt, probant, cum patiuntur, decernunt, cum tacent, clamant: neque hi solum, quorum auctoritas est videlicet cara, vita vilissima, sed etiam equites Romani honestissimi atque optimi viri, ceterique fortissimi [4]cives»

«Patiuntur, tacent, clamant» 三连动词+「quiescunt, probant, patiuntur, decernunt, tacent, clamant」六连动词——这是 Cicero 把元老沉默转成修辞武器的最高光之处;西方修辞学把这种「silence as argument」命名为「argumentum ex silentio」,源头即此,故 95。

«Castra sunt in Italia contra populum Romanum in Etruriae faucibus collocata, crescit [2]in dies singulos hostium numerus, eorum autem castrorum imperatorem ducemque hostium intra moenia atque [3]adeo in senatu videmus intestinam aliquam cotidie perniciem rei publicae molientem.»
«[3]tu, Juppiter, qui isdem quibus haec urbs [4]auspiciis a Romulo es constitutus, quem [5]Statorem hujus urbis atque imperii vere nominamus, hunc et hujus socios a tuis aris ceterisque templis, a tectis urbis ac moenibus a vita fortunisque civium [6]arcebis»

世界由 Etruria faucibus(Faesulae 隘口)+元老院(Juppiter Stator 神庙)+罗马城墙+Manlius 营地+Laeca 私宅叠加;Cicero 把共和国道德地理学用三维度(政治/宗教/军事)构筑,故 93。

«I.--1. [1]Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra? Quam diu [2]etiam [3]furor iste tuus [4]eludet? [5]Quem ad finem sese effrenata [6]jactabit audacia?»

「Quo usque tandem」(到底要到什么时候)开篇三问——时/度/勇——把喀提林罪行按时间/程度/胆量三维度拆解,这是西方修辞学「in medias res + 三连问」的开篇范本,故 95。

«X.--25. Ibis tandem aliquando, quo te jam pridem ista [1]cupiditas effrenata ac furiosa rapiebat. Neque enim tibi haec res adfert dolorem, sed [2]quandam incredibilem voluptatem. [3]Ad hanc te amentiam natura peperit, voluntas exercuit, fortuna servavit.»
«XI.--Nunc ut a me, patres conscripti, quandam prope justam patriae querimoniam [4]detester ac deprecer, percipite, [5]quaeso, diligenter quae dicam, et ea penitus animis vestris mentibusque mandate. Etenim si mecum patria, quae mihi vita mea multo carior est, si cuncta Italia, si omnis res publica sic [6]loquatur»

创新在于把共和国道德危机转成「祖国之怒」(patriae querimoniam)的拟人修辞+「Juppiter Stator」祷告收束;Cicero 把演说术从「法庭辩护」扩展为「政治哲学+对神委托」,故 94。

«Hisce ominibus, Catilina, [2]cum summa rei publicae salute, cum tua peste ac pernicie cumque eorum exitio, qui se tecum omni scelere parricidioque junxerunt, proficiscere ad impium bellum ac nefarium. Tum, [3]tu, Juppiter, qui isdem quibus haec urbs [4]auspiciis a Romulo es constitutus, quem [5]Statorem hujus urbis atque imperii vere nominamus, hunc et hujus socios a tuis aris ceterisque templis, a tectis urbis ac moenibus a vita fortunisque civium [6]arcebis, et homines bonorum inimicos, hostes patriae, latrones Italiae, scelerum foedere inter se ac nefaria societate conjunctos, aeternis suppliciis vivos mortuosque mactabis.»

末段把全篇转成对 Juppiter Stator(罗马建国者 Romulus 立于其神庙)的神委托+「vivos mortuosque mactabis」(活人与死者都要惩罚)——这是罗马共和国演说术的宗教-政治双重收尾范本,故 92。