Ifigenio en Taŭrido

«Al via ombro, pintoj moviĝemaj / De l' densa kaj antikva arbareto, / Al la sanktej' kvieta de l' diino / Ankoraŭ nun kun trema sent' mi iras, / Simile kiel la unuan fojon:»
«Ho, vi, gefratoj, kiuj de l' ĉielo / En tag' kaj nokto al la homoj donas / La belan lumon, sed ne rajtas lumi / Al la mortintoj,—savu nin, gefratojn! Ho, vi Diano, kiu vian fraton / Amegas pli ol ĉion en la mondo / Kaj la vizaĝon virgan kun sopiro / Direktas al eterna lia lumo,—/ Ne lasu do, ke mia sola frato, / Malfrue retrovita, furiozu / En la mallumo de la frenezeco!»

头段"我每次去神庙都像第一次一样"立 Ifigenio 流亡处境;中段 SCENO TRIA Ifigenio 长段祈祷"救救兄弟姐妹"立戏剧动作最高点——古典戏剧四拍(独白+相认+重逢+说谎+和解)严谨,故 91。

«La diojn mi ne juĝas; tamen vere / Plendinda estas stato de virino. / En domo kaj milit' la viro regas, / En fremda land' li ankaŭ al si helpas; / Li la posedon, li la venkon ĝuas,»
«TOAS. Kaj se eĉ viaj vortoj ĉiun dubon / En mi forigus, kaj eĉ se mi bridus / En mia brusto tutan la koleron, / Ni tamen devus inter ni decidi / Per bataliloj: pacon mi ne vidas. / Ĉar ili venis,—vi ĝin mem konfesas, / Por rabi for la bildon de l' diino;»

头段"Ifigenio 论'女人命运'"立女祭司处境;尾段 Toas 在 SCENO SESA 提出"必须以武器决断"立国王 + 5 角色冲突——5 角色各司其职,古典戏剧典范,故 92。

«Sed min la dioj faris ja buĉisto, / Devigis min mortigi mian propran / Patrinon, kiun tamen mi adoris; / Kaj venĝe por la ago malhonora / Min abomene ili ruinigis. / La domon de Tantalo ili juĝas, / Kaj mi, la lasta el la dom', ne devas / Ricevi morton pian aŭ honoran.»
«TOAS. Bone, iru! / IFIGENIO. Ne tiel, mia reĝ'! Sen via beno / Kaj kontraŭ via volo mi ne iros. / Nin ne forpelu! Ĉarma kora rajto / De reciproka gastameco ligu / Nin ambaŭ:»

中段 Oresto "众神让我成为屠夫"自白放慢节奏;尾段 Toas 一句"Bone, iru"快准+Ifigenio 长段请求宽恕又慢——节奏对比鲜明,故 88。

«Jam multajn jarojn min ĉi tie kaŝas / Plej alta volo, kiun mi obeas; / Mi tamen ĉiam sentas min nur fremda. / Ĉar ve! transmare estas miaj karaj! / Mi longajn tagojn staras sur la bordo, / Serĉante per la kor' la Grekan landon;»
«Kaj per vi / Mi ĝuas nun denove plej libere / La lumon de la tago. La decido / De la diino nun al mi montriĝas / En plena brilo. Kiel sanktan bildon, / Al kiu per mistera dia vorto / La sorto de la urbo alligiĝis,»

头段 6 行无韵诗"Ifigenio 自白流亡处境"+尾段 Oresto 致谢"靠你我重见日光"——Zamenhof 把德语无韵诗翻成世界语无韵诗,翻译精确,故 93。

«PERSONOJ: IFIGENIO. TOAS, reĝo de la Taŭridanoj. ORESTO. PILADO. ARKAS. Loko de agado: arbareto antaŭ la templo de Diano.»
«Sed la fortaj ĉenoj / Nun falis; vi, senkulpa virgulino, / Denove apartenas al la viaj. / Vi min ektuŝis, kaj mi resaniĝis;»

PERSONOJ 列出 5 角色+Loko de agado 立世界("戴安娜神庙前古老树丛");尾段"复仇锁链已断+我触碰你就痊愈"立古典希腊神话+陶里斯蛮族世界——两层世界叠加,故 92。

«Al via ombro, pintoj moviĝemaj / De l' densa kaj antikva arbareto, / Al la sanktej' kvieta de l' diino / Ankoraŭ nun kun trema sent' mi iras, / Simile kiel la unuan fojon: Ne povas mi al vi alkutimiĝi.»

首句不写情节,写 Ifigenio 对神庙的"陌生感"——把"流亡女子+女祭司+思念希腊"作全剧道德问题悬在开篇;古典戏剧的元钩常见于此,故 91。

«La forton kaj la ruzon, de la viroj / Plej grandan gloron, kovras nun per honto / La vero de ĉi tiu alta koro, / Kaj pura kaj infana konfideco / Al nobla vir' ricevas rekompencon.»

末段 Oresto 长段"武力与诡计被这颗高贵心灵的真话所羞辱;纯洁天真的信赖应在高贵之人处得到报答"——这是 1787 Goethe 原作的核心命题,也是 Zamenhof 翻译的核心价值,故 90。

«TOAS. Bone, iru! / IFIGENIO. Ne tiel, mia reĝ'! Sen via beno / Kaj kontraŭ via volo mi ne iros. Nin ne forpelu! Ĉarma kora rajto / De reciproka gastameco ligu / Nin ambaŭ: kaj tiele ne por ĉiam / Ni estos disigitaj. Tiel same / Profunde, kiel mian propran patron, / Mi amas vin per mia tuta koro, / Kaj tiu sento restos por eterne.»

末场 Toas 一句"Bone, iru"妥协+Ifigenio 反请求宽恕——这是 1787 Goethe 古典人文主义的答案:"真相+宽恕"+而非"暴力"——留余震而非留反转,故 89。