Wala'y Igsoon.... (Sugilanon'g Binisaya)

«Napaminaw ko nga ang kamamohoan sa Kabisay-an sama lamang sa usá ka sakayán'g nagalayág sa malinaw nga dagat, nga ang usá ka dagko'ng balud sa kaanindot, nga dili kailá sa magbubut sa sakayán, maó'y makatugdang sa sakayán, sa magbubut, sa tanán'g lulan»
«Hibaloán ta nga si Lucas natawo sa balangay sa Lutaw ¿katuhoan ba nga walá na gayud siyá'y kaubanan kun kaila niana'ng balangaya?»

首段不写情节,写"Visayas 群岛如船在海上"的比喻立全篇,中段用 GRUMETE 短篇承接,这种"开篇比喻+中段短篇+后段公堂"三段式结构是宿务语散文的典型情节链,故 86。

«ang Kapitán, apu ni Iyo Sam, nagapagulá sa iya'ng kalake: kusóg nga inum sa wisky, ug ang gisampotan maó ang kahubóg ug ang mga alaot nga "grumete" maó'y gidulaan: gipasaká ang tanán sa puente, gipakulob sa salóg ug gipakamangkamang sa hawanan'g mapig-ot»
«AWIT SA MAMOMOO / Sugilanon sa pag-antus sa mga mamomoo / sa pag-ampó nila sa kaluwasan / katapusang pagtulun-an sa pagkaadlao sa tagsa-tagsa ka mamomoo: / Gipanulat ni Fernando BUYSER.»

群人物靠亲属链(Lucas/Marcos)+船工链(Kapitán/grumete)+革命者链(mamomoo)展开,三个人群落互不交叉,正是菲律宾 20 世纪初宿务语文学的多层 cast 结构,故 86。

«Panalagsaon da'ng kaagiha kadto'ng kang Lucas. Hapit dili mahitabó sa usá lamang ka tawo. Mahitabó hinoon, malagmit mahitabó sa alaot nga mamomoo, apan usá ka kagul-anan sa usá da ka mamomoo: dili kay usá ka tawo alang sa daghan'g kagul-anan.»

GRUMETE 段用 "Hapit dili mahitabó sa usá lamang ka tawo" 把"个人苦难"放到"集体工人命运"的视角中拉伸,中段节奏明显放慢思考;TAIL 段歌谣体加速回到集体抒情,宿务散文+歌谣节奏分布正合民俗节奏,故 86。

«Kining mga sulat nga akong tipigan sa kinabuhi ko, mga sulat nga akong dad-on sa lubnganan, ako kining ihalad sa panumdoman sa akong mga ginikánan, dili ingón sa usa ka testamento, kondili ingón sa usa ka pag-ampó nga walá katapusán.»
«"AWIT SA MAMOMOO" / Sugilanon sa pag-antus sa mga mamomoo / sa pag-ampó nila sa kaluwasan»

同一本用书面献词("testamento" 来自西班牙语)+ 宿务口语(GRUMETE 段"makausa")+ 革命歌谣体("AWIT SA MAMOMOO"排比)三套语层,文白+语体+歌体杂糅,这是 Irles 宿务语散文的标志文笔,故 88。

«Kutob sa 1898, pag-alsa sa Sugbo batok sa mga katsila, maó ang paghibulág niya niana'ng balangaya. Ang ila'ng baláy, ingón sa hisayran ta na usáb, nasunog; ang yuta'ng giugbokan gibaligya sa iya'ng iyaán»
«Sa pagkaistorya sa mga magulang sa kagabhion, sa higayon nga ang duha ka managsoon nga sila si Marcos ug si Lucas Rivera nagatindog sa atubangan sa usa ka kahawnaan sa lungsod sa Piskal»

1898 Sugbo 反西班牙起义 + 美军接管 + balangay(村社)解体 + Piskal(菲式公堂)三层世界叠加,世界观厚度极足,故 87。

«Napaminaw ko nga ang kamamohoan sa Kabisay-an sama lamang sa usá ka sakayán'g nagalayág sa malinaw nga dagat, nga ang usá ka dagko'ng balud sa kaanindot, nga dili kailá sa magbubut sa sakayán, maó'y makatugdang sa sakayán, sa magbubut, sa tanán'g lulan»

首句不写情节,写"Visayas 群岛如船在海上"的比喻——把"作者+父母+革命+苦工"四线作群岛命运悬在开篇;宿务语散文的元钩常见于此,故 86。

«Katapusang pagtulun-an sa pagkaadlao sa tagsa-tagsa ka mamomoo: kining mga pagtulun-an, nga mabasa sa ubos, tagamtama sa pag-antus sa mga mamomoo nga nanagboang sa panghunahuna sa kaugalingon sa pagtawag sa katubtuban sa katigul-an sa katukuran sa katuluid.»

用"katigul-an / katukuran / katuluid"(宿务叠词头韵)+ "pagkaadlao"(觉悟)宿务语本土词,把宿务工人的"个人觉悟—集体命运"主题写进歌谣,这是菲律宾 20 世纪初宿务语文学少见的形式创新,故 86。

«"AWIT SA MAMOMOO" / Sugilanon sa pag-antus sa mga mamomoo / sa pag-ampó nila sa kaluwasan»
«Gipanulat ni Fernando BUYSER.»

末段以"宿务工人的革命歌谣 + BUYSER 题署"作集体抒情收束,把中段 Lucas 个人苦难提升到集体工人命运,留余震而非反转,符合菲律宾 20 世纪初宿务语革命散文的传统收尾,故 86。