Kiel plaĉas al vi: komedio en kvin aktoj

«Mia patro ordonis en sia testamento ke vi bone min eduku; vi min edukis kiel kamparanon, malklarigante kaj kaŝante al mi ĉiun noblan econ.»

这一句把全剧的因果枢纽交到一句自辩里: 奥兰多不争王位, 只争父亲遗嘱里留给自己的一份钱和"被当农夫养"的名分。文本从这一句直接推出摔跤场的抗诉、嫂嫂与侄女被放逐、罗莎琳德与塞莉亚乔装出走, 再推出整条女扮男装求爱线, 最后由雅各斯·德·布瓦带回弗雷德里克退位的消息把政治线与婚约线一起收拢, 前后不留断口。扣分在收尾: 原作中奥利弗与西尔维娅的婚约线被整条删去, 终场只剩三组契约与一组婚礼, 群体合流因此少了一角, 尾声虽由罗莎琳德出面圆场, 也补不回这处空缺。故 88。

«Deksepjarul' ekloĝis mi ĉi tie, Havante okdek jarojn, loĝos kie? Deksepjaruloj serĉas bonan sorton, Okdekjaruloj trovos nur la morton. Bonŝancon rekompencos ne pli vante Ol bone morti, mastron ne ŝuldante.»

一个跑龙套的老仆人用四个短句把自己的年纪、去处和与主人的报偿关系一次说尽, 临了还不忘把"善运"折算成"不欠主人的债"。这就是本版人物塑造的路子: 先给职业, 再给年龄, 最后给一句带着自嘲的箴言, 于是阿达莫四行就比许多主配角的一整场更立得住。同样的分层在宫廷小丑的油滑、市民雅各斯的冷嘲与村姑奥德蕾的粗朴之间也成立。扣分在两处: 女群像被压成塞莉亚与费比诺两人, 原作里独立成线的牧羊女西尔维娅完全不见; 费比诺与西尔维乌斯的配对把本该属于别人的结局提前兑现, 群像的层次因此变薄。故 88。

«Nu, kiel do, Orlando? Kie vi estis la tutan tempon? Ĉu vi estas amanto! Se vi duan fojon tiel kondutos kontraŭ mi, neniam plu venu antaŭ miajn okulojn!»

这三句连在一起几乎没有换气的地方: 招呼、追问、指控、下逐客令, 每一句都短, 但信息密度比一整段独白高得多, 而且句子越短, 舞台上的节奏越快。本版第二幕一口气排满七场、第五幕第三场只用两首小诗就打发掉两位侍从的插科打诨, 都是这个速度的产物: 场景不是被讲述的, 是一格一格翻过去的。扣分在中段: 女装男装求爱那一节靠成组的问答铺了近两百行, 句式重复度高, 读者会在中途失去被追问的紧张感, 真正的加速点被推迟到最后一幕才出现。故 89。

«Mi havas nek la konkureman melankolion de klerulo; nek la fantazieman melankolion de muzikisto: nek la fieran melankolion de kortegano; nek la ambician melankolion de soldato; nek la politikan melankolion de advokato; nek la delikatan melankolion de sinjorino; nek la melankolion de amanto, kiu enhavas ĉiujn ĉi; sed mi havas mian propran melankolion, elfaritan el multaj sanigaj kreskaĵoj, eltiritan el multaj objektoj; kaj ankaŭ el la diversa meditado pri miaj vojaĝoj, kiu ofta meditado min enprofundigas en plej spritan malgajecon.»

这一段是判断译者水平的试金石: 七个平行的否定分句一气排下, 每一句的骨架都一样, 但修饰语一个比一个长, 到最后还要再折一次回来收口, 而句子没有垮。译文没有把"忧郁"当成一个外来概念硬译, 而是用世界语自己的构词去造一整套可替换的短语, 于是长句仍旧是活的。同一本里, 韵文台词分行缩进排版, 保留短诗的呼吸与跨行连缀, 散白台词则走文学化的标准世界语, 两种文体都站住了。扣分在英式敬称被逐字搬成固定短语, 偶尔读出硬译的关节。故 91。

«Oni diras ke li jam estas en la arbaro Ardeno, kaj multe da bonaj viroj kun li; kaj tie ili loĝas, same kiel pratempa Robino Hood en Anglujo.»

这一句等于给出了整座森林的建国纲领: 森林不是荒野, 是另一个国家, 有自己的好人、自己的规矩和自封的历史, 而它与宫廷的区别被压缩进一个罗宾汉的典故里, 读者立刻知道接下来会发生什么。宫廷那边同样具体: 摔跤、封邑、荣誉, 以及公爵一句"以我的名义和荣誉, 你多留一天就得死"的放逐令, 权力有牙齿。雅各斯论鹿的那段又把自然直接翻译成政治, 让树林不只是布景而是一套价值体系。扣分在于这仍是一个由公爵与雅各斯替农人设计的主题空间, 真正的农业劳动几乎不入戏。故 89。

«Kiel mi rememoras, Adamo, okazis laŭ la jena maniero: li donis testamente al mi nur du mil kvincent spesmilojn, kaj, kiel vi diras, ordonis al mia frato ke li bone min eduku; kaj de tiam komenciĝas mia malĝojo.»

开篇没有选最著名的音乐独白, 而是先把观众扔进一场家产争执: 第一句就报出具体数目、具体遗嘱、具体怨恨, 抒情还没出现, 戏已经立住, 而且立的是一个可以穷追的动机。这比从宫廷序场入手更硬, 因为冲突先于气氛。代价同样明显: 奥兰多全部动机压在转述的遗嘱上, 观众听到的是一份家产账而不是一个人的欲望, 观众还没见到他就已经被要求接受"受辱"这个前提; 加上莎士比亚最著名的那句开场在这一版缺席, 少了音乐与爱乐的双关, 森林与爱情的双关也就无处生长。故 88。

«Ke mi min vestu tute kiel viro? Kun glavo ĉe la flanko, kaj kun lanco En mia mano? Tiam,--en la koro Sin trovu kia ajn virina timo,-- Ni havos eksteraĵon fanfaronan, Kaj militeman, kiel ja aliaj Timuloj virsimilaj havas, kiuj La timon kaŝas sub mieno brava.»

这段是本剧喜剧机关的启动键: 求爱不再是男人对女人做, 而是一场被两个女人排演出来的排演, 罗莎琳德甚至先给自己配好刀与矛, 把恐惧预先声明成演出道具。后面的取名把这场排演再推一层, 名字本身就是角色, 角色本身就是伪装, 于是全剧多出一层"戏中戏"的观看快感。同类形式发明还有两处: 雅各斯拿到了希腊咒语这件学术道具, 小丑把说谎分成七级、断言一个附加词是唯一的和解词, 把宫廷笑话编成可背诵的修辞表。扣分在于这些都出自莎士比亚, 本版只是转译与压缩, 译者的贡献在文体而不在结构。故 90。

«Ne estas laŭ la modo ke la sinjorino diru la epilogon; sed tio ne estas pli malbonmoda ol ke la sinjoro diru la prologon.»

结尾在这里被推到了幕外: 角色不再演自己, 而是转过身来对观众交代这出戏该怎么收, 于是虚构被折回剧场, 一次游戏变成了一次演出。前面三重收束也都在: 海门让奥兰多与罗莎琳德当众认彼此, 雅各斯·德·布瓦带回弗雷德里克在林中遇老修士而皈依、退还王冠与封地, 最后全舞散场。力度是够的。扣分也集中在这里: 这段直面观众的尾声在原作的结构里找不到对应, 而塞莉亚在海门场进场却没有一句台词, 四对婚约只落实三对, 群体合流的暖意缺了一角, 尾声的自嘲只能补台, 补不了结构。故 88。