The Esperantist, Vol. 2, No. 12

«Ĉi tie, en Anglujo, ni nune aŭdadas multe pri inter-kolonia politiko, kaj ŝajnas al ni, ke estas nur unu sola prava politiko por Esperantujo--_inter-samideaneco_.»

这一句是全刊思想密度最高的地方: 编者把英国当下最热的殖民政治收成一句判断 —— 世界语社群只有一条正策, 即同语者之间的政策 (L1527-L1529), 然后立刻把这句话兑现成一笔笔可执行的订单: 把两三法郎寄到保加利亚买真正的玫瑰精油, 到格拉斯哥买威士忌与香烟, 买印着世界语格言的点心送人 (L1531-L1539)。理想的国际主义被换算成跨国采购, 这一步既是全期最聪明的地方, 也是最不彻底的地方: 它把「共同语言」直接等同于「共同利益」, 看不见共同利益背后的分配与权力。同一套逻辑在开篇推销里已经就位 (L1465-L1467), 到社论处才被推到台面。故 83。

«The Dumb Man of Kirkmillar (W. Officer) 177 Song of the Wind (A. Grabowski) 178 The Top Hat (Martyn Westcott) 178 Egypt as a Winter Resort (Martyn Westcott) 179 The Sea (Loti) (translated by E. Privat) 180 Reverie (Mdme. Reddet) 180 Dialogue on Elision (E. 10549) 181 To the W.P.B. (E J. Catt) 181 He, She, It and Another (Cynicus) 182 Strange Adventure of a Necklace (Dickens)»

目录是这期杂志的骨架表: 十七栏各带作者与起始页码, 从传说、诗、译段一路排到旅行随笔、两篇语言学文章、回忆录续篇、圣诞歌、社论与祷文 (L63-L84), 读者翻一眼就知道这一期的全部内容与分量; 刊头再补上宗旨、单本四便士、年订三先令、代销处与编辑部地址 (L41-L58, L239-L249), 机构性的那一半也齐了; 社论末段还交代了合刊后的形态: 页数由十六增到二十而年费不变 (L1478-L1484)。扣分在于这是一张版面表而不是一套主张: 本刊没有交代按什么标准选稿、评论, 也没有读者来信栏, 栏目之间的内在逻辑只能从排列顺序反推; 目录所标的页码是原刊的合订连续页码, 电子本没有页标, 页码与行号之间无从对应。故 79。

«_P._ D-ro Zamenhof mem elizias. _K._ Malofte severe. Lia longa poemo "_Al la Fratoj_" estas preskaŭ»

这段是本刊少见的、把「证据」当成可核对文本来做的场面: 一方说 Zamenhof 本人也用 elizio, 另一方立刻反驳说他极少如此, 并给出具体依据 —— 那首长诗几乎完全不用 elizio, 只截断两次冠词, 此外再无 (L666-L668); 同一对话还引《Fundamenta Krestomatio》作范例, 说模范诗篇「节省地」使用截尾 (L663-L664)。这类判断都可以回到诗集原文逐处复核, 是刊物少数能自证的段落。反面在数据栏: 埃及冬季那篇给出八十华氏度与六十华氏度两个数字 (L536-L538), 却只是个人经验, 没有气象来源; 全刊也没有任何一栏交代数据出处。故 78。

«Pri la klimato de Egiptujo mi devas iom paroli. La foresto da pluvo certigas la sekecon de la aero, kaj la situacio geografia de la lando al ĝi donas vintron varman. La temperaturo, tamen, malofte superas 80° _Fahrenheit_ eĉ en la dezerto, kaj sur la rivero mem, nokte kaj frua-matene, ofte estas preskaŭ malvarme, kompare (ekz., 60° F.). Tial mi konsilas al ĉiuj kiuj intencas en Egiptujo vintrumi, ke ili kunportu sufiĉe da varmega vestaĵo, precipe subvestaĵo--kaj ne atendu somermezan hejton sur la ferdekoj de la vaporŝipoj. Novembro-Februaro estas la plej bonaj monatoj, sed nur ĉe tiuj, kiuj malŝatas varmecon someran estas malagrablaj Marto kaj Aprilo.»

这一段是全刊最像指南手册的地方: 数字给得具体 —— 气温极少超过八十华氏度, 河上夜里与清晨接近六十华氏度, 因此要随身带足保暖衣物尤其内衣, 也不要指望蒸汽船甲板上有夏天的凉爽 (L536-L541); 月份建议也给了: 十一月至二月最佳, 三月与四月只对怕夏热的人难受 (L541-L543)。别处同样具体: 一级船运由 Cook 与 Anglo-Amerikana 两家垄断, 票价偏贵 (L519-L523); 驮运骡好骑、阿拉伯向导老练 (L525-L527); 通信名录入册费六便士、七国订阅代销点地址齐全 (L230, L243-L249)。扣分在于多数条目时效极短, 且全刊没有年度索引可供检索。故 82。

«_Ĝi._ Ĉu mi ofendis vin, tre karega amikino mia? Mi petegas ke vi min pardonos, se jes. Ho, se vi povus scii kiel mi vin amas. Sed vi estas malvarma, kruelega--Ho, mi petegas, amu min iomete, se vi ne povas ami min tiel mi amas vin. Mi pensas pri vi de la mateno ĝis la nokto;»

这一段是全期文笔最见功夫的地方: 「Ĝi」一方连发数段, 从「我是否得罪了你」转到「若你能知道我多么爱你」再滑到「请偶尔也爱我一点」, 语气由恭顺到哀求再到近乎强词夺理, 而对面那位从头到尾只有「Kial, mi miras」一句 (L892)。四个说话人靠标点与句长区分, 不用任何提示语, 形式与内容咬合得极紧; 到末尾「我的爱妻」「我的丈夫」两行并排出现时, 整场通信的玩笑一次性收束 (L963-L966)。幽默栏那组从西班牙译来的短笑话 (D. H. Lambert 译, L993) 剪裁干净, 譬如公证人赶骡车一段, 先问十四比塞塔, 再掏钱宣誓「这趟车费我按法律付剩下那部分」, 笑话落在自利逻辑上而不是落在事件上 (L1024-L1033)。扣分在广告与订阅说明的事务化行文。故 80。

«Subjunktivo en naciaj lingvoj (almenaŭ en la Franca) estas terure arbitraj, tiel ke la gramatikistoj ne ĉiam konsentas pri ili, kaj ke eĉ kleraj personoj tre ofte malobeas ilin. Tio ŝajnas pruvi ke tiu modo estas tute senutila.»

这是本期唯一一处把判断推到底的文章: 各国母语 (至少法语) 的虚拟式规则「任意得可怕」, 语法学家彼此都不认账, 连有学问的人也常常违反, 由此作者断言这一语气「全无用处」 (L1227-L1230); 他随后给出一套可操作的替代 —— 命令式只在需要表达意愿时使用, 条件式可改写为「假设……在那种情况下……」, 并说这两种模式的逻辑作用无非是把句子缩短 (L1240-L1260)。这一层是有分量的: 它把语法规则从「是否正确」转到「是否有用」, 与同栏对话录里那位批评家「越是好诗人越该被批评」的立场正好相反, 也把本期两篇语言学文章的张力摆到了明面上。扣分在于结论止于断语: 没有给出语料或频次支持, 也没有正面处理对方引用的《Fundamenta Krestomatio》范例; 末尾祷文里的文明诊断 (L1692-L1695) 同样停在判断, 未再追问一层。故 78。

«Note.--La Angla-Saksona teksto el kiu la jena historieto estas eltirita, presiĝis en la de Sinjoro Alfred Cook (Yale'a Profesoro) verkita libro nomita _Unua Libro de Antikva Angla_; plej interesplena kaj grava libreto por tiuj kiuj sin interesas pri la komencaĵoj de la hodiaŭa Angla Lingvo. La nunaj tradukistoj penadis konservi la stilon»

本期的可追溯性做得相当齐: 每一栏都落到具体的人 —— 传说作者 William Officer (L280)、诗人 A. Grabowski (L360)、专栏作者 Martyn Westcott (L388, L473)、译者 Edmond Privat (L552-L553)、Dickens 段的译者 A. A. Cowan (L1057)、古英语译者 G.L.B. 与 C.F.W. (L1123)、回忆录作者 Edward Metcalfe, M.A. (Oxon) (L1274)、祷文译者 W. M. Bassett (L1724), 匿名稿则用会员编号 (E. 10549, E. 4686; L648, L1386); 译者还主动交代底本来源 —— 故事取自耶鲁教授 Alfred Cook 所著《Unua Libro de Antikva Angla》, 并说明译者力求保存原文风格 (L1158-L1163)。社论更是把世界语原文与逐段英译并排印出 (L1450-L1664), 不懂世界语的读者也能核对。扣分在多数译作不注明原刊、原版年份与首刊时间, 数据栏不给出处。故 81。

«Ni inter popoloj la murojn detruos, Kaj ili ekkrakos kaj ili ekbruos Kaj falos por ĉiam, kaj amo kaj vero Ekregos sur tero.»

结尾这首祷文是全期最见格局的一处: 它不诉诸任何国族的信条, 只诉诸「心中的信」 (L1683-L1690), 把人类的自相残杀说成是本来造得完美美好的东西「分裂成互相攻击」 (L1692-L1695), 而誓愿不是逃避, 是「我们立誓要劳作, 立誓要奋斗, 为了重新统一人类」 (L1701-L1702), 结局是拆掉各民族之间的墙, 让爱与真理统治大地 (L1714-L1717)。把和平寄托在一门人造语言的共同读者身上而不是任何政府或国际法 —— 这个思路在今天讨论通用语、人工语言与语言和平时仍有刺: 通用语究竟只是技术方案, 还是可以承载共同体的东西? 本期同时提供反证: 同一号社论里主张国际主义的编者, 落到实处仍是同语者之间互相买卖 (L1531-L1539)。故 82。