The Esperantist, Vol. 2, No. 11

«Svisujo, kiu, ne havante ian nacian lingvon, estas la plej neŭtrala lando en la tuta Eŭropo, estas la plej bona loko por kongreso neŭtrale-homa, kaj mi esperas, ke tie ĉiuj Esperantistoj sentos sin bonege. Mi eĉ antaŭvidas, ke venos iam la tempo, kiam Svisujo fariĝos la natura konstanta centro de la tuta Esperantistaro.»

这封信里最有价值的一句, 是把「一个没有本国语言的国家」当作政治中立的来源, 而不是当作缺陷: 语言上无所偏私, 场地上也就无所偏私, 于是它成了最合适的大会场所。这条推理在当时是新的, 因为它把语言选择直接接到国际政治上。更远的一句是「瑞士终将成为世界语运动天然的常驻中心」, 这是对未来组织格局的预测而不是对现状的描述; 全期另一处同量级的判断是 Lloyd 把语法上的错误信仰称作这门语言最可怕的敌人 (L1180-L1186) —— 一个把「说话方式」抬到生死位置的判断, 与一个把「中立国家」当作制度设计前提的判断, 构成本期最值得记住的两个想法。故 85。

«La ofico de la korespondoj koncernantaj, ĉu la lingvan, ĉu la organizan komitaton estos alcentrigata per la zorgoj de la sekretario-agento de la oficejo, kiu havas la taskon sendi tiujn korespondojn al la koncernata komitato kaj plenumi la donotajn sekvojn.»

公报把一个刚起步的运动的组织骨架一次写完: 大会决议要落地, 就要有临时语言委员会与临时组织委员会; 两者之上设一个独立于任何既有世界语社团的巴黎中央办公室; 办公室由秘书代理统一收信分发; 两个委员会分头领导, 官员名单与标准通信地址一并给出 (L1799-L1844)。这套框架的价值在于它把「谁来信寄给谁」制度化, 而不是靠人情转达。扣分在于本期是机关报而非章程: 没有社论, 没有交代本刊按什么标准选稿与评论, 十五栏的内在逻辑只能从编排顺序里反推。故 78。

«P. 33. Kaj li malkovris la manon, ke la serpento tie mordu. P. 221. La poŝto sendas specigistojn, por ke ili la leterojn specigu.»

这一段是全期最硬的一手材料: Lloyd 不是空谈语气, 而是从 Zamenhof 的两部基本著作里逐条切出十处带页码的句子 (L1213-L1244), 再用 Fruictier 本人书中的四例作反证 (L1257-L1260), 指出那四个动词其实是依附时态而非命令式 (L1266-L1274)。每一处都能回到原书核对页码, 引用者、被引者与页码三者齐备, 这在同期刊物里是罕见的。扣分在于这十处例句的挑选仍由作者决定, 且未交代反例的筛选标准; 本期其余材料 (订阅价、代销名录、诗、译作) 则基本无可核出处。故 84。

«Laŭ la peto esprimita ankaŭ de D-ro Zamenhof mem, kiu tre deziras la malpliigon de la laboro kiu lin premas, ĉiujn korespondojn pri demandoj rilataj al Esperanto oni devos sendi principe al la Prezidanto de la komitato kiun la afero koncernas, per adreso de la centra oficejo, kaj evitante kunmiksi sur sama folio demandojn samtempe rilatajn al ambaŭ komitatoj aŭ eĉ al diversaj aferoj.»

公报末尾的通信规则是可以照着执行的: 所有与世界语有关的事务只寄给相关委员会的主席, 由中央办公室转递, 并且明确要求不要在一张纸上混提不同委员会甚至不同事项 (L1824-L1829), 随后给出标准地址写法 (L1839-L1844)。订阅页同样实用: 七国的代销人姓名与街号逐条列出, 单册与全年订价分开标明 (L247-L253, L272-L275)。扣分在于这些条款的时效只到下一期, 而全刊没有索引, 读者要查某国代销处只能靠翻页。故 83。

«Lampoj de feinoj, en kiuj ĉio estas poeta krom la nomo! Cimoj de fulmo! (Lightning Bugs)!! Vere Amerikanoj estas treege malpoetaj.»

回忆录这一段的译笔很松: 把萤火虫写成「除了名字什么都诗意的灯」, 再翻成「美国人实在极不诗意」, 一句自嘲把美洲夜色的抒情和作者的不耐烦同时交出来 (L1430-L1431); 同一篇里对「诗的敏感」的安置点得也很准 (L1433-L1434)。本期多篇译作保留译者名与原题, 读者可以看出各家的语气差别。扣分在于全刊有相当篇幅是事务性文字: 订阅说明、地址格式、征订广告与提纲, 句式平直、时态摇摆, 把整期的文笔拉了下来。故 78。

«Kredo estas la semo, kiun mi semadas, bonaj faroj estas la pluvo ĝin malsekigante, saĝo kaj modesto estas la plugilo, mia animo estas la kondukilo, mi metas la manon je la tenilo de la leĝo, serioza volado estas la vipo, kiun mi uzadas, kaj streĉado estas mia plug-bovo. Mi plugas por detrui la malbonan herbon de la trompo.»

佛陀寓言的收束把整套农事比喻铺到十几个对应项上: 信仰是种子, 善行是雨水, 智慧与节制是犁, 心是轭, 法律是把手, 精进是鞭, 努力是耕牛, 而要锄掉的杂草是欺骗 (L1360-L1365) —— 一句一句把抽象德目落到手上的动作, 是本期最有密度的一段。Lloyd 那篇在另一层上更深: 他从 Zamenhof 自己写的例句里指出, 那些被当作命令式的主格动词其实是依附时态, 因此整套批评是语法事实而非风格之争 (L1266-L1274)。扣分在于全刊自撰的论述仅此两处, 其余多为转述与通报。故 81。

«Tradukis Geo. C. Law, kun afabla permeso de la verkisto, kaj T. Fisher Unwin, la eldonisto.»

本期的署名规矩相当严: 每篇文章都落到人或可查的化名, 译者具名并注明已取得作者与出版者许可 (L515-L516), 官方公报署「世界语组织委员会」并注明巴黎日期 (L1797, L1831), 诗作标「原创」并给出作者的化名登记号 (L1058, L1108)。名单本身也可互证: 公报里的 Boirac、Michaux、Sebert 等人与订阅页的七国代销人姓名都能在同一份文件里对上。扣分在两处: 原创诗用「Esperantisto 编号」的化名发表, 读者无从追问作者; 而 Zamenhof 那封信的可靠性还附带一条编者自己承认的「私下听说」 (L331-L336), 传说与事实的界线在本期没有完全划清。故 80。

«Nur unu sola lando estas De paco, de frateco En kiu la frataro ĝojas Pro lingva unueco; En kiun ĉiuj povas veni Sen ia ajn demando Pri raso, kredo, opinioj-- La Esperanto-lando.»

这两段今天仍能直接用。一首世界语原创诗宣称存在一块土地, 任何人进去都不必交代种族、信仰或意见 (L1061-L1068) —— 这正是人工语言与超国家认同讨论里最常见、也最被质疑的那个设想, 一百多年前的措辞已经相当成熟。另一首译诗说的是: 箭落进土里就找不到了, 歌却会落进一颗友爱的心 (L1786-L1789); 一本只印了一年多的机关报, 正是这句话的实例。扣分在于本期没有把这份设想放到实际的政治组织上去检验, 也没有一位非世界语者在册页上留下声音。故 79。