ΦΑΙΔΡΟΣ

«Πριν ή δυνηθή τις να γνωρίση την αληθή φύσιν εκάστου αντικειμένου περί του οποίου λέγει ή γράφει, και πριν γίνη ικανός να δίδη περί αυτού γενικόν ορισμόν, και μετά τον ορισμόν πάλιν να διαιρή κατ' είδη μέχρι του αδιαιρέτου· πριν ή κατά τον αυτόν τρόπον εμβαθύνων εις την φύσιν της ψυχής, και ευρίσκων το αρμόζον είδος του λόγου εις εκάστην φύσιν, τοιουτοτρόπως συνθέτη και διακοσμή τον λόγον του, εις μεν την ποικίλην ψυχήν ποικίλους και παναρμονίους παρέχων λόγους, εις δε την απλήν απλούς»

92 这段是全书的落点, 也是柏拉图对「修辞术」下过的最狠也最容易被误读的一次定义: 他把修辞从「说服的技术」改写成一门「认识论技艺」—— 先认识对象本身的自然本性, 再给出普遍定义, 再按种类切开到不可再分, 然后按灵魂的构造装配语言, 复杂的灵魂配复杂而和谐的词, 简单的灵魂配简单的词。这把「技艺」与「经验」的界限彻底划开 (L2760-2772), 也把修辞学从柏拉图城邦的投票机器里挖出来, 变成一门关于「人如何被自己灵魂的形状决定其可被说服之法」的学问。扣分在于这句话的射程过大: 它许诺了一种近乎先知式的「技艺」, 而全篇真正做到的只是把「技艺」这个词抬到哲学的高度, 却始终没有交出判定「灵魂本性」的标准 —— 灵魂的本性恰恰是柏拉图自认在形而上学上无能以定义的东西 (L524-530)。洞察力因此封顶在 92 而非更高。故 92。

«Το να ανάγη τις εις μίαν γενικήν ιδέαν διά συνθέσεως τα εδώ κ' εκεί διεσπαρμένα στοιχεία, ίνα δι' ακριβούς ορισμού κάμη φανερόν έκαστον, περί του οποίου θα εδίδασκε κάθε φοράν. Καθώς τώρα δα αφού ωρίσαμεν την έννοιαν του Έρωτος, είτε καλώς είτε κακώς, εκάμαμεν τον λόγον. Τουλάχιστον ένεκα της αιτίας αυτής ο λόγος μας είχε να δείξη σαφήνειαν και συμφωνίαν προς τον εαυτόν του.»

94 这是全书的骨架句: 苏格拉底当场把「综合」与「分析」这对方法摆出来 —— 这一半是「把散在各处的东西收进一个一般理念, 使每一项因精确的定义而显明」 (L2775-2780), 另一半是「把一般概念按其自然的关节切成种类, 不像坏厨师那样把任何一部分剁碎」 (L2786-2788); 更关键的是他随即用自己两篇演说做了一次活的示范, 说它们「如同一个身体的左右两半」共用了同一个理念 «μανία», 只是各自钻进这个理念的左半与右半 (L2789-2800)。往上一层, 框架还嵌着四层: «μανία» 被拆成四种神授 (L2743-2748)、灵魂被拆成御者与双马 (L1605-1610)、方法被接到希波克拉底式的 «περί φύσεως» 自然考察上 (L3091-3114)、全篇再收束成一条可背下来的次序 (L3540-3550)。框架密度与自洽度在柏拉图对话中属最高一档。扣分在于: 框架给出的是「做事的顺序」, 不是「做事的标准」, 整条链子的第一环 (灵魂的本性) 无判准可依, 因此 framework 只给 94 而非更高。故 94。

«ανεκάλυψαν ότι τα πιθανά πρέπει να θεωρώνται προτιμότερα των αληθών, και οι οποίοι ένεκα της ευρωστίας του λόγου των κάμνουν ώστε να φαίνωνται τα μικρά μεγάλα και τα μεγάλα μικρά, και τα νέα εκφράζουσιν αρχαιοπρεπώς και τα αρχαία με νέαν μορφήν»

88 这段是全书最像「史料」的一段: 苏格拉底不是空口批评修辞术, 而是逐个点名、逐个交出证据 —— 提西亚斯与高尔吉亚「发现了」以似然压过真实 (L2860-2861), 并因此能把小的东西说成大的、大的说成小的, 把新事物穿上旧装的语言, 把旧事物打扮成新样式 (L2861-2863); 此前还有西奥迪德的教范清单 (L2844-2847)、欧埃诺斯的旁敲侧击 (L2855-2858)、波卢斯的双关语与造词术 (L2881-2885)、普罗泰戈拉的悼亡辞 (L2888-2899)。作者甚至把判据说死: 一门技艺要不要成立, 看的是它对听众灵魂的实际效果, 而不是它自称的规矩 (L3270-3290)。本卷能提供的证据链到此为止 —— 全是文本与传说, 无一件考古或实证材料; 尾注虽逐条注明出处, 却不评优劣; 且尾注 58 与 59、72 与 74 各重复一次 (L3910/L3912、L3948/L3953), 属原书排印疏失。证据密度可观而证据类型单一, evidence 评 88。故 88。

«μεταχειριζόμενος την διαλεκτικήν τέχνην παραλάβη ψυχήν γόνιμον και φυτεύη και σπείρη εις αυτήν επιστημονικούς λόγους, οι οποίοι είναι ικανοί και τον εαυτόν των και τον φυτεύσαντα να βοηθώσι, αλλ' έχοντες σπέρμα, εξ ου άλλοι λόγοι εις άλλας καρδίας φυτρώνουν, συντελούν ώστε αιωνίως ν' απαθανατίζεται τούτο το πρώτον σπέρμα, και τον έχοντα αυτό κάμνουσιν ευδαίμονα εις τον ανώτατον βαθμόν τον δυνατόν εις άνθρωπον.»

89 这段是全书最具操作意味的一段: 它把「哲学有什么用」落成一个可复制的动作 —— 用辩证术去接一颗「可育的」灵魂, 往里播「带种子的」科学言辞, 让这些言辞既帮到说话人自己也帮到播种者, 再从它们长出的新言辞进入别的心里, 于是一颗种子被不断复制, 人因此被推到「人所能达到的最高幸福」 (L3511-3517)。与之配套的还有一整套实务判准: 真正的修辞家必须先研究灵魂的本性并把它分门别类 (L3091-3114), 学说必须照着对象的样子配语言 (L3540-3550), 而写下来的文字因为不能选择听者、不懂就只会重复同一句, 永远需要父亲式的解释 (L3426-3432), 于是抄写与阅读只能当娱乐, 真正的用处只能由活的对话与师徒授受承担 (L3480-3500)。扣分在于: 这一整套始终停在比喻与修辞层面, 全卷没有给出行文规范、教材、练习或考核路径, 一个修辞学生读完仍不知道明天该写第一篇什么; practicality 只能给 89。故 89。

«Χαλκή παρθένος είμαι, 'ς του Μίδα δε το μνήμα κείμαι, κι' όταν θα τρέξη το νερό και τα ψηλά τα δένδρ' ανθίσουν, μένουσα εδώ ψηλά 'ς αυτόν τον τύμβο τον πολύκλαυστο, θ' αγγέλλω 'ς τους διαβάτες ότι ο Μίδας εδώ έχει ταφή.»

91 这四行诗是这份译本写功的最好样本: 译者把柏拉图刻意插入对话的那首铜女墓志铭原样搬过来, 既保留希腊诗行的节奏与「'ς」这类省写形式, 又让诗本身承担论证 —— 一段刻在坟上的话, 顺序颠倒也不影响它的完整 (L2701-2702), 正好用来嘲笑吕西阿斯演说把结论放在开头、层层倒叙的毛病。整卷的文风是这种双面: 上一页还在写伊里斯河畔的柳树有多高、水泉的凉意有多透 (L740-760), 下一页就转入修辞史的人名清单; 结尾的祷词更是把全书收成一句 —— 只求灵魂内在的美, 外在的财富只须与内在相称, 智慧人才算富 (L3683-3688)。扣分在于: 译文体是十九世纪末希腊语的规范书面语, 长定语与尾注体偏重, 且原印本保留了一些旧式拼写 (η 与 ύ 混写、大小写不统一), 当代读者需靠尾注才能读顺; 文笔给 91。故 91。

«ο μεν λοιπόν Ζευς, μέγας ηγεμών εις τον ουρανόν, διευθύνων πτερωτόν άρμα, πρώτος πορεύεται κανονίζων τα πάντα και φροντίζων δι' αυτά· τον ακολουθεί δε στράτευμα θεών και δαιμόνων διηρημένον εις ένδεκα τάγματα· διότι μόνη η Εστία μένει εντός του οίκου των αθανάτων»

93 这段把神话的纵深一次拉开: 宙斯驾着有翼战车领队, 后面跟着分成十一个纵队的众神与精灵, 只有灶神赫斯提亚留在不死者之家不动 (L1642-1648); 再往上还有「超天界」那个从未被诗人说准、也没有人会说准的地方 (L1657-1662), 以及逐层向上的灵魂层级 —— 完整而有翅的驾驭整片宇宙, 失翅的坠落人间, 灵魂与身体结合才成「会动的动物」 (L1620-1632)。哲学的纵深则从灵魂不朽 (L1573 起) 推到「阿德拉斯忒亚的命运法则」: 未见真理者须在九千年里反复受罚 (L1710-1720, L2088), 见过者则得最大的善。神话与哲学互为表里, 纵深不是背景装饰, 而是论证本身的骨架。扣分在于: 这一纵深完全长在柏拉图学内部 —— 从荷马到赫西俄德都是它的材料, 而亚里士多德之后的回响 (灵魂三说之争、心灵与灵魂之别) 在本卷一片空白, 纵深是以柏拉图为圆心的纵深, depth 评 93。故 93。

«Οι μύθοι ούτοι αποδεικνύουν την αδυναμίαν του Πλάτωνος να ορίση τα διάφορα μεταφυσικά και φυσικά προβλήματα, και διά τούτο αναγκάζεται ν' αναπτύσση τους κόσμους των ιδεών του οραματιζόμενος ούτως ειπείν και καθοδηγούμενος από το φιλοσοφικόν του αίσθημα και την προφητικήν φαντασίαν του. Αλλά μήπως και σήμερον ακόμη, εις τα μεταφυσικά ζητήματα, ήρθη η αδυναμία της γνώσεως, την οποίαν ο Πλάτων εζήτησε ν' αναπληρώση διά των φιλοσοφικών του οραματισμών;»

91 这段是全卷可信度的顶点: 译者在导论末尾主动拆自己译本的台 —— 柏拉图的这些神话「证明了柏拉图无力定义形而上学与物理问题, 因此不得不展开他的理念世界, 靠哲学的直觉与先知般的想象来指引」 (L524-527), 随后还不肯罢休, 把话头转向今天: 也许连到今天, 在形而上学问题上, 知识的无能仍未被克服, 而这正是柏拉图当年想用他的想象来补上的缺口 (L528-530)。这种把编者自己的判断摊开来给人检验的写法, 加上前面把断代依据逐家列明的做法 (Grote 说对话无一早于苏格拉底之死、Hermann 说伪作极少 L300-302; Moraitis 断为公元前 378 年 L351-357; 统计派主张可以更晚 L359-361; 编者自己断为约公元前 370 年 L369-378), 构成了完整的学术交代。扣分在于: 题页与丛书广告页都没有印出年份, 导论通篇以「今日文明」自称 (L497-499), 只能靠尾注所引的现代书目 (Renault《Platon》、Weindel & Ficher《L'homosexualité en Allemagne》) 从旁推定其年代; 而导论里「今天的文明把 homosexualité 看作退化的首要资本」这类措辞 (L496-502) 本身带着明显的时代印记, 严重削弱了它的当代可信度, credibility 只能给 91。故 91。

«Διότι τούτο θα παρέχη λησμοσύνην εις τας ψυχάς των μαθόντων, επειδή θα παραμεληθή η εξάσκησις του μνημονικού, διότι έχοντες πεποίθησιν εις την γραφήν ενθυμούνται τα πράγματα εκ των έξωθεν διά ξένων στοιχείων και όχι εκ του εσωτερικού των αυτοί αφ' εαυτών· λοιπόν δεν εύρες φάρμακον μνήμης, αλλ' υπομνήσεως.»

90 这段判决至今没有失效: 塔摩斯的理由不是「文字不可靠」, 而是更狠的三条 —— 书写使学生把从外部符号里来的东西当成自己的 (L3384-3387), 于是记忆的练习被弃置; 写者没有找到记忆的药, 只找到了记忆的助记符 (L3388-3389); 更要命的是学生读完一堆字便自以为是, 实际却大多无知而且不能与人相处 (L3389-3393)。柏拉图甚至预先写出了知识的两种失真形态: 说自己不识字的 «δοκησίσοφοι» 与识字却不懂的 «φρονούντες» (L3389-3393), 以及写在书里的文字像画一样站着一动不动, 只会重复同一句回答 (L3426-3432)。在一个文本可以无限生成、而「读过」被当成「懂了」的时代, 这套诊断锋利得几乎有点预言的味道 —— 它也是后世一切「作者已死」「媒介决定认知」讨论的起点。扣分在于: 判决在卷内只被推进到修辞学层面, 没有触及当代知识生产的组织问题 (谁写、给谁写、为何写), relevance 给 90。故 90。