Ο Βίος του Χριστού

«Η ακριβής τάξις των γεγονότων, τα οποία διεδραματίσθησαν προ της επανόδου εις Ναζαρέτ, μόνον κατά συμπερασμόν δύναται να υπολογισθή.»

这一句是全书结构工程的起点: 作者把四部福音书之间互相冲突的时间顺序当成一道可解的算术题, 先声明次序只能靠推算, 再用整卷书去补这条链子。此后的全部章节便按这条链子一路排下去, 一直到受难周的逐日推进, 情节的推进力其实来自他重排出的年表, 而不是来自人物的行动。扣分处在于: 情节的骨架是福音书给定的, 作者能调度的只是场景与语气; 且复活章中间那次补译硬生生截断了正文, 叙事链在此处断成两截, 收势因此打了折扣。故 88。

«Κατά την περίοδον ταύτην του βίου, το ευμετάβολον της φύσεώς του υπέκειτο πάντοτε εις διάπλασιν κατά την επίδρασιν της στιγμής, και μετέβαινεν ευκόλως εις τας εμπαθείς ακρότητας. Ο χαρακτήρ του ήτο ομαλώς ανώμαλος, κατά την Αριστοτέλειον φράσιν.»

这一句是全书人物塑造的标尺: 彼得既不是圣人也不是犹大, 而是用亚里士多德式的说法被写成「大体上不规则」的性格。作者随即用门房姑娘的一次盘问把这种不稳定变成动作, 于是人物有了体温。同一卷里希律的阴鸷、彼拉多的犹疑、祭司们的权术、抹大拉的马利亚的执著各有面目, 连加利利海边被治愈的麻风病人也被写成一个会喊「不洁」的具体身体。扣分处在于: 中心人物耶稣始终以全知叙述者笔下的静默在场出现, 缺少可感的内心动线, 群像的亮度因此压过了主角。故 90。

«Εγερθείς από του καταυλισμού του, λίαν πρωί, ο Ιησούς επέστρεψεν εις την πόλιν και τον Ναόν και καθ' οδόν επείνασεν.»

这一句示范了本书推进速度的典型形态: 一天从清晨写起, 写到饥饿, 再写到无花果树, 每一拍都落地, 事件因此有真实的时钟感。受难周的推进更是加速, 审讯、定罪、钉十字架与安葬在很短篇幅内连成一条线, 读者几乎来不及喘息。可问题也出在这里: 叙述者常在关键动作之间插入大段关于无花果、节期、器具与教义的辨析, 把本该紧凑的场面重新撑开; 加上中段大量典籍考订, 全书节奏两极失衡, 前慢后急。故 84。

«Ας σταθώμεν νοερώς παράπλευρα και ας ίδωμεν Αυτόν να διέρχηται, και, εν πάση ταπεινότητι και ευλαβεία, ας αναπαραστήσωμεν προς ημάς αυτούς όσον οίον τε ζωηρότερον ποίος τις άνθρωπος ήτο.»

这一句是本书文体的宣言: 叙述者先把读者安置到路边, 再让他们用肉眼跟着耶稣走, 用「像某个活生生的人那样」把自己降格到普通旁观者的位置。这种把史料考据与现场导览缝在一起的希腊语, 介于纯正语与教会弥撒体之间, 既有对福音原句的直接引语, 也有纯粹口语化的祈使句, 语域的跨度本身就是这本书的质感。扣分处在于: 缺失的数页由编者以现代白话补入, 同一卷里出现第二个声音, 语体的连续性被硬生生打断。故 91。

«Περιλαμβάνει δε ως επί το πλείστον μίαν τετράγωνον αυλήν περίφρακτον, εντός της οποίας προσδένονται τα ζώα και φυλάσσονται την νύκτα ασφαλώς, και έν χαμηλόν ισόγειον προς διαμονην των οδοιπόρων. Το λ ε β ά ν, ήτοι το σανιδόστρωτον έδαφος του ισογείου, είνε ανυψωμένον ένα πόδα υπέρ την επιφάνειαν της αυλής.»

这一句是全书物质世界考据的样本: 客店的形制、层数、畜栏方位、夜宿者要自带铺盖, 一句一句落到可以照着搭出来的程度, 后面所有关于旅程、避难、寄居的场景都靠它支撑。同类的还有无花果与桑葚的农时、犹太节期的斋期与净礼、客满时的投宿规矩、审问庭院里的炭盆与门房姑娘。扣分处在于: 犹太与叙利亚之外的东方世界、罗马的日常行政、希腊化城市的市民生活只停在背景层, 世界虽细, 却仍然是以加利利为圆心的。故 90。

«Εις απόστασιν ενός μιλίου από την Βηθλεέμ, υπάρχει μικρά τις πεδιάς και εν αυτή δάσος ελαιών, όπου κείται η απέριττος και παραμελημένη εκκλησία η γνωστή υπό το όνομα «Ο Άγγελος εις τους Ποιμένας».»

这一句是全书的第一击: 作者不在人物身上开场, 而在位置上开场, 先把读者放进伯利恒以西一英里的那片橄榄林, 再指认林间那座被称作「牧人之天使」的小教堂, 于是全世界最著名的一个出生地从第一行起就带着地理与废墟的气息。钩子的力量在于具体与克制, 弱处也在这里: 登场的是牧羊人而不是主角, 紧接着又是一段关于天使歌与诗歌的议论, 真正的戏剧张力被推迟到后面才补上。故 87。

«[λείπουν οι σελίδες 407 - 410. Το πιο κάτω κείμενο (μεταξύ των αγκυλών) είναι μεταφρασμένο στην δημοτική από το αγγλικό πρωτότυπο]»

这一句是这一版电子本最独特的一处创造: 原印本中间缺了几页, 编者既没有留白也没有删节, 而是当场声明这是自己从英文原著回译的白话补页, 于是读者能看见一本书如何自己给自己上绷带。加上作者把四福音书的年代冲突当成工程问题来调和, 又把木匠的日常劳作写进正史, 方法上的野心确实可观。扣分处在于这份创新留下了明显毛刺: 目录与正文互相对不上, 文末只剩寥寥数条注且其中两条完全重复, 补译与正文的语体断裂也未作说明。故 84。

«Οι τελευταίοι ούτοι αποχαιρετισμοί εγένοντο επί του Όρους των Ελαιών· και είτα υψώσας τας χείρας Του ευλόγησεν αυτούς, και, ενώ τους ευλόγει, διέστη απ' αυτών, και ανεφέρετο εις τον ουρανόν και νεφέλη ανέλαβεν Αυτόν, και έγεινεν άφαντος από των οφθαλμών των.»

这一句是全书收束的落点: 升天不是忽然消失, 而是先祝福、再转身、再被云接走, 三个动作被写成一个可以被目击的过程, 教义的重量因此落在具体的手势上。其后的一句以「与我们同在的上帝」作结, 又把末页从历史引向读者自身。扣分处在于: 升天之后立刻转入讲道式的结语, 叙事场景让位给说教, 收束有力却少一个真正的画面作为最后一击。故 90。