Αργία : διήγημα

«Ήταν ακριβώς το ίδιο με τα μυθιστορήματα. Μια σύγκρουση, ένα τράνταγμα, κι' ένα σώμα που το είδανε πολλοί να πέφτει με το κεφάλι στη θάλασσα.»

83 三行里写着这本书对「情节」的全部理解: 一次相撞、一次摇晃、一个落水的人被很多人看着, 然后甲板上乱成一团; 作者随即把它与小说划上等号, 意思正是读者所期待的东西在这里以现场的样子出现。扣分也在这里: 全书十一章只有这一场外部事件, 而且它在一百行内就收完 (落水者被救、两人被带去受审, L431-447), 之后叙述便退回内心; 真正的情节——一个被关禁闭的水兵如何在两天里从无聊滑到越狱——没有对手、没有阻力、没有后果, 只在最后八页被交代 (L1658-1669), 前面十章的铺垫全靠气氛而不靠因果。故 83。

«Δίπλα του άκουσε σαν ανασασμό. Είδε τον υπαξιωματικό της φυλακής, ζαρωμένο στον ανεμοδόχο, διπλωμένο στους ανέκφραστους συλλογισμούς του. Από τα παλιά χρόνια δεν είχε πάρει άλλο γαλόνι. Έμεινεν υποκελευστής κι' έριξε κει την άγκουρά του. Από την εποχήν εκείνη το μοναδικό ιδανικό και όνειρο της ζωής του δεν κατόρθωσε να πραγματοποιηθεί και να ζευγαρώσει στα δυο γαλόνια του κελευστή. Πάντα αμίλητος δεν προόδεψεν ούτε μια γραμμή σ' εξυπνάδα και κρίση. Κι' όλο έδειχνε να σκέπτεται και νάχει ομιλία μόνο με τον εαυτό του. Καμιά κίνηση στο σώμα και στο κεφάλι αυτό»

85 九行给出一个人的一生, 而且没有一句形容词: 一辈子只差两条金杠, 唯一的人生理想是当上正舵工却始终没当成 (L1619-1620), 从不吐露一句有见识的话, 看上去永远只在跟自己说话 (L1621-1623)。作者的全套手法都在这里——把人压缩进一个身份, 再让身份在两三个可见之物上显形 (金杠、语调、步态, L1146-1169)。同一册里还有从水兵的手脚认出乡籍与本行 (L174-182)、用一句玩笑把同伴的挑衅顶回去 (L1118)。扣分: 十一章里没有一个人物第二次成为主角, 连 Ρένας 本人也只在感官与联想里展开, 从不交代他的来历与罪由; 两个女人从头到尾只是鞋跟声与一段肌肤, 情人「小凯蒂」直到最后八页才被提起 (L1650-1653)。故 85。

«— Είναι ευτύχημα που ήρθαν έτσι τα πράματα, γιατί τώρα μπορώ να νομίζω πως γίνομαι κάμποσα χρόνια μικρότερος. ...Το Σάββατο αμέσως από το μεσημερινό φαΐ ήρθεν ο κουτός γραφέας για να τον πειράξει.»

80 一个省略号把三四天压成一页, 这是全书最主要的推进手段: 希腊语里三个点之后直接落到下一个时刻, 读者跟着跳跃而不需要过渡说明。可是同一套节奏也会把书拖住: 第七章在甲板上教一个新兵洗羊毛衫, 从摊开衣身到搓袖口、拧领口讲了近一百行 (L880-991); 第八章清点全船零件, 三十五级台阶、二十九支橹、六条长凳、九只钩、十二只铜盏 (L1061-1068), 数字精确却几乎没有事件推进。扣分: 全书没有任何一处加速, 也没有为结局积蓄压力; 最后一章把越狱的决定、三页行船与一生的算账压进二十来行 (L1650-1669), 与前面十章的缓速完全不成比例, 读者还没进入那个决心就被抛在船上了。故 80。

«Τύμπανα και σάλπιγγες χτυπούν. Οδηγήσατε την χαράν εις τα στόματα των σαλπίγγων και προσαρμόσατε το μεθύσι στην μεμβράνα των τυμπάνων σας. Η πολιτεία είναι εκεί. Σαν από μεγάλη σφαίρα γυρίζει ο κόσμος με τριγμούς.,, Κόψατε κλάδους μυρσίνης και στρώσατε να περάσει ο θόρυβος. Ντύσατε τας χείρας σας στην πορφύρα των φώτων, μαλάξατε το κρύσταλλο και κάνετε το ρευστό σαν νερό...»

90 这是全书文笔的顶点: 同一段里叠了三种语域——现代都市新闻式的动词 (割下月桂枝铺路, 让噪音通过)、荷马式的复合词 (把风送进号笛的嘴), 以及一句透明的现代隐喻 (把光的波前揉软, 使它像水一样流动)。让一个水兵在夜甲板上用这种语言说话, 本身就说明作者要的不是写实而是抒情的高潮; 全书口语底子 (L258-283 的水手行话) 与这处书面语的落差正是本书最有张力的地方。扣分: 高语体来得突然, 前一句还是甲板上的闲话, 后一句已经是市政颂词; 而 PG 转录又把多音调改成单音调 (L36-42), 与 1920 年铅印本已隔了一层。故 90。

«— Κάθε σάλπισμα, είπεν ο Ρένας στο σύντροφό του γραφέα, προορίζεται για ορισμένη τάξη ναυτών. Στο καράβι μας χτυπάνε πληρωμή θερμαστών, στο διπλανό τους φωνάζει η σάλπιγγα για αγγαρία.. Η ψυχολογία κάθε σαλπίσματος είναι σύμφωνη με την έννοιά του. Οι ήχοι του είναι χαρούμενοι ή λυπητεροί, αργοί ή πεταχτοί, απλοί ή ανακατεμένοι μόνο για κείνους που φωνάζει. Για τους άλλους είναι ένα τίποτα, ή κάτι τέτοιο.»

91 七行把一艘军舰写成一个有听觉制度的城邦: 每一种号笛只对某一类水手说话, 快慢与情绪都按听者分派, 对局外人只是一串噪音。这套制度在全书里被反复落实: 军官厨房与水兵厨房被写成两套食物政治 (L263-326)、前舱理发室贴着禁喂私畜的布告 (L1218-1228)、军阶可以从语调与步态认出来 (L1146-1169)、连那位下士的沉默都是等级的一部分 (L1615-1624)。扣分: 岸上的世界只以报纸标题的形式进入, 直到最后八页才变成一条灯绳 (L1606-1613); 因此这个「世界」其实只是一艘船, 陆地始终是传闻与想象, 不是被写实的地点。故 91。

«Ένα τορπιλλοβόλο μαύρο και χαμηλό ήταν αραγμένο καμιά πεντακοσαριά μέτρα μακριά από το μεγάλο θωρηκτό. Στο Ρένα το ναύτη φάνηκε καθώς το κύτταζεν έτσι σιωπηλό, τόσο έρημο και ξεχασμένο από τον κόσμο, ώστε όλη η λογική του δεν έφθασε να τον κάνει να πιστέψει στην πραγματικότητα του· και σκέφτηκε: — Τάχα να βρίσκονται άνθρωποι ίδιοι με μας κει μέσα;»

87 开篇先给一个不合常理的物: 一艘黑色的低矮鱼雷艇搁浅在离战列舰五千米外, 静得像被世界忘掉, 水兵 Ρένας 盯着它, 连「相信它存在」这一步都做不到, 于是冒出那个孩子气的念头——里面会不会也有跟我们一样的人。全书随后所有描写都在兑现这个「无人认领的空间」: 岸上只有报纸、城里只有一条灯绳、他自己则被关在船上。扣分: 这个悬念全书不解释 (鱼雷艇为什么搁浅、里面有没有人), 真正咬住读者的其实是紧随其后的禁闭问答 (L110-118), 而那条主悬念——他为什么被关、关了多久——同样始终没有答案。故 87。

«Το παραμύθι του κουρέα που πήγε και φώναξε στα πηγάδια την ανακάλυψη των γαϊδουρινών αυτιών στο βασιλικό κεφάλι του Μήδα, ζωντάνευε δυνατό, χτυπητό, γεμάτο παράσταση μπροστά του. — Κανένα παραμύθι δε μπορεί νάναι ψεύτικο, συμπέρανε. Απολύτως κανένα παραμύθι.»

89 一个水兵听到厨子助手存了两万德拉克马, 便立刻把这条消息讲成希腊家喻户晓的「理发师在井边宣称驴头上长金角」的故事, 讲完还替它下一个结论: 没有任何童话是假的, 绝对没有。这不是比喻, 是一次体裁的转换——生活被提升为故事, 故事又反过来替生活背书; 紧接着他真的为这段故事编出一首歌, 还压低了嗓子唱 (L837-843)。同一册里还有另外两处同类的发明: 把水手食堂整体改写成一座蛮族神庙 (L298-303), 以及把一次海上相撞读成小说、再把小说读成幻境 (L1425-1426)。扣分: 内心独白与意识流在 1920 年的欧洲已成成规, 本书的新意不在手法而在希腊语的具体质感 (尤其是方言与水手行话), 而结尾的收束又落回一种更传统的抒情调。故 89。

«Διευθύνθηκε προφυλακτικά προς την πλευρά του λεμβούχου, κατέβηκε την κρεμασμένη σχοινένια σκάλα, πήδησε χωρίς θόρυβο στην κουπαστή της μικρής φαλαινίδας και τράβηξε με τα κουπιά στη διεύθυνση της μακρυνής ξεφτισμένης φωτεινής κορδέλλας. Την άλλη μέρα το πρωί θα τον κηρύττανε δραπέτη,»

92 全书最后一句用一个逗号收住, 而不是句号: 「明天早上他就会被宣布为逃兵」这个将来式被挂在半空, 既不是威胁也不是预言, 更像一份还没签字的判决书; 与此同时他已经在划桨, 方向是那条直到第十一章才第一次被看清的灯绳 (L1606-1613)。收束之前作者做了三件事: 留声机把一船水兵变回各自乡村的少年 (L1548-1590)、那个一辈子只差两条金杠、从不说一句有用话的下士 (L1615-1624)、他对着从未露面的「小凯蒂」说完一段告别 (L1650-1663)。这三条线最后都汇进同一个动作。扣分: 「小凯蒂」直到最后八页才出现 (L1650-1653), 读者对她没有投入, 于是这次叛逃的情感重量明显不足; 逃跑是否成功、会不会被抓, 文本一个字也不交代, 悬置有余, 落点不足。故 92。