Ποιήματα και Πεζά τινα

«Κι' αυτά τα τερατόμορφα Καβούρια ονοματίζουν· Η δυναταίς κοπίδες τους το μέρος που δαγκάσουν, Θενά το κόψουν άφευχτα· θελά το κομματιάσουν.»

74 这是全书唯一一条真正拧紧的因果链的中段: 鼠族偷粮开战, 神明拒绝调停, 战局眼看要拖, 结果第三方螃蟹带着八条腿和剪刀上市, 一口一个把鼠兵咬断, 战局当场合转。这一段之所以成立, 是因为它把「神不介入」变成了结构性前提而不是逃避——神明不是忘了来, 是在 L829-833 明确拒绝了调停, 于是胜负只能由地面上的第三方解决, 作者顺手把「谁来裁决」这个悬在半空的难题按在了泥里。扣分在两处: 其一, 《蛙鼠战争》之外, 全书没有任何一条贯穿情节, 二十二则寓言各自开门各自关, 二十四首情诗与二十四篇速写更是拼装; 其二, 寓言的第二组 (L2782 起) 只是前两则的散体重写, 情节与第一组重叠, 在「情节」一栏里近乎重复计一次。故 74。

«Τι εγώ είμαι ο Φουσκομάγουλος εκείνος, που τιμιούμαι»

85 这一段是全书人物设计的样本: 一个名字就写完了身世功能——Φουσκομάγουλος (吹鼓腮帮子的) 是蛙王, 他一开口就把父系 (在水里当差的母亲 Νεροθρόνα 一路)、母系与职务 (统辖蛙群) 三条线一起挂上 (L302-L303), 而那个诨名同时是他的动作、他的器官和他的权力来源。蛙国与鼠国随后各有十八人与十五个带职能的名字 (L872-889 / L894-909), 很像一张官员表; 二十四篇人物速写又是二十四个类型 (装字的、怕老婆的、贪吃的、卖弄学问的), 每人只有一副面孔和一句毒舌。扣分: 这批人几乎全是「类型」而非「人」——寓言里的动物可以互相替换而不影响情节, 两篇散文里的 «Λογιότατος» 与 «Γέροντας» 是两种立场的化身而非各有来历的人, 农妇 Ριγανούλα 才是全册唯一带生活细节的人。故 85。

«Κοντά βασίλεμα ηλιού το πράμμα αυτό ακλουθάει· Και σε μιας μέρας διάστημα η μάχη αυτή σκολνάει·»

83 史诗体最容易垮在拖, 而维拉拉斯用两句把六百余行的战事压进一天: 前一行说「太阳落山的时候, 这场架就跟着落幕」, 下一行说「这场仗在一天的工夫里就散了」。这一收同时完成了节奏与调子——它把一场「蛙鼠大战」降格成市井笑话, 也顺手把全书的调性定在轻快的一边, 与后面二十四篇速写的短促互为表里。扣分: 速度不是全书的常态: 《Ο Λ Ο Γ Ι Ο Τ Α Τ Ο Σ Τ Α Ξ Ι Δ Ι Ο Τ Η Σ》三百六十七行散文 (L5547-5914) 全靠论辩推进, 《ο Λ Ο Γ Ι Ο Τ Α Τ Ο Σ ή ο Κ Ο Λ Ο Κ Υ Θ Ο Υ Λ Η Σ》六十七行 (L5919-5985) 靠絮语, 合起来四百多行几乎不换场, 是全集最拖的两段; 结尾二百六十六行的订户名单更是纯粹的名录, 读者只能往下滚。故 83。

«Η απλή μας γλώσσα, λογιότατε, έχει αστέρευτους θησαυρούς από χάραις και νοστιμάδαις, μόνε η πρόληψη, οπού κυριεύει τον νουν εκείνων, οπού έπρεπε να ξεθάφτουν αυτά τα πλούτη, τους έκαμε να την αμελήσουν, και να την καταφρονήσουν, δίχως κανένα δίκαιο στον»

88 全书最好的一段散文是这几句: 老人不说「土话好」, 而说土话里有开采不尽的财宝, 只是开采权被「小心眼」占住了, 那些本该把财宝挖出来的人因此无视它、轻蔑它, 且不占任何理。句子是层层套的 (财宝 → 开采 → 霸占开采权的不是财宝而是小心眼 → 因为它才被无视、轻蔑), 却在口语里走完, 没有一个词是硬译过来的; 这正是作者在《Προς τον Αναγινώσκοντα》里宣称要为全国保留的那种希腊语。扣分: 全书语言是希腊口语与教条体两套的混用, 同一册里拟史诗的书面语与农妇的家训语体相差极大; PG 电子本又把重音符从多音改成单音 (转写者按 L36-42), 加上大量疏排标题, 读起来处处是排版噪声; 另有两处 [;] 与两处 (;;) 是原件字迹不可辨, 不可逐字引证。故 88。

«Φ ο υ σ κ ο μ ά γ ο υ λ ο ς· οπού φουσκόνει τα μάγουλα Λ α σ π ά ς· οπού περπατάει στης λάσπαις· Ν ε ρ ο θ ρ ό ν α· οπού έχει το θρονί της στα νερά. Χ ο υ γ ι α τ ά ς· οπού χουγιάζει δυνατά.»

87 这四行是「世界观」最硬的一次显影: 蛙国是一个有官职表的国家, 每个名字都被拆成三个部分——本名 (拆开排印, 以强调它的构造方式)、职司 (在水里当差、在泥里走、大声叫、乃至「颜色像黄瓜」)、以及一个由身体部位决定权力的等级制。鼠国那边同样有一份十五人的名录 (L894-909), 于是「战争」有了真正的交战方: 不是青蛙打老鼠, 是一套有编制的水路官僚对上一套有编制的粮仓商。加分项还在于作者顺手做了一整套神话学小辞典 (L911-982, 从 Δίας 到 ΚΕΝΤΑΥΡΟΙ, 每条三五行), 把自己的动物政治学挂在真正的希腊神话上, 于是这册书同时又是一部仿希腊神话的索引。扣分: 这个动物世界是全书唯一被造出来的世界; 人类世界 (约阿尼纳、阿里帕夏、1820 年以后的围城) 只存在于编者的小传里, 诗与散文一次也没有踏进去, 因此「世界」一维评的是这册动物王国的自洽度, 不是它对时代的覆盖。故 87。

«Σ' εσάς που θέλα κάμετε τον κόπο ν' αναγνώστε, Και ή καλήν, ή αχαμνή, μια γνώμη θέλα δόστε, Το λέει αυτός που ιστορά, καθόλου δεν τον μέλλει· Ας κάμη την απόφασι καθένας, όπως θέλει.»

84 史诗开篇不请神, 而请读者投票: 「你们愿意费力气读这本书的, 就给个说法, 好说坏说都成; 讲故事的人跟这事没关系; 各自决定吧。」这一招把一部六百余行的仿史诗变成一场公开的自我辩护, 语气里有独立战争年代把史诗当街谈的那种劲头; 《ΠΡΟΛΟΓΟΣ》 接着把「谎言」拟人化成一位被打入深井、戴满珠宝的统治者, 再在十字路口与「真话」立约 (L1030-1033 / L1094-1121), 框架齐备, 一册诗集于是有了自己的元叙事。扣分: 作者的第一句话前面隔着二百二十六行的编者序与作者小传 (L67-226), 其中还嵌了一段英国医生霍兰德的英文引文 (L152-168), 要先跨过「Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ 在科孚签的序」才见得到诗; 加上 1827 年的拼写与重音系统, 第一段的进入成本偏高。故 84。

«Όλα αυτά συνέβηκαν στην Φαντασιούπολιν, καθέδραν της μεγάλης Αυτοκρατορίας Πρόληψης, ομπροστά στην σεβασμία σύναξη των σοφών διορθοτάδων της γλώσσας μας, και στην εποχή του αιώνα μας.»

90 一八二七年, 希腊语还没有学院、没有标准语委员会, 而维拉拉斯已经写出: 一个叫 Φαντασιούπολιν 的国, 坐在「普洛利普斯大帝国」的宝座上, 面前坐着「我们语言的智者们」组成的会议; 他们做的第一件事是派八位通晓八种修辞的人 (L5588-5591) 分赴全希腊去考察「我们的本土语言」, 末尾还印着一张给「善文爱好者」的油印请帖 (L5903-5914)——一封写给订阅者的通知。这是把「语言规范化」这件事整整提前两百年写成了官僚讽刺, 而且讽刺的锋刃同时落在「智者们」与「善文爱好者」两边。另一项同样罕见的发明在寓言部: 同一个 Ζίνζιρας 与蚂蚁的故事, 作者写了两个版本——第一组用韵文 (L1136), 第二组改成散体长行 (L2786), 连人物名都从 Τζίντζιρας 改成 Ζίνζιρας; 这是用排版与文体本身来管理「同一个故事的两次讲法」。扣分: 二十二则寓言的母题全部来自伊索与后期希腊寓言传统, 情诗与速写的形式基本是十八世纪末的旧套, 真正原创的只有这三四处。故 90。

«ωστόσο τον ορμήνευσε σαν πατέρας, οπού όχι καλήτερα· μόνε τι το όφελος! ξέρεις τι έκανε ο Κολοκυθούλης, όσην ώραν τον ωρμήνευεν ο πατέρας του; εχαμογέλαε, κι έπιανε μυίγας. Ο Αϊγούμενος, κυρά μου, ξέρει τι κραίνει.»

76 全书正文的最后一句不是结论而是一句耸肩: 农妇说那位读书读得太多的「科洛基图利斯」被父亲责骂时, 「他只是笑笑, 赶苍蝇」, 随后收在「修道院长知道个什么」上——一句既像反讽又像护犊的话, 把前面四百多行关于「该不该多读书」的辩论轻轻化解掉。这正好是全书的收法: 不总结, 不升华, 把锋刃收进家常, 也把「读书有什么用」这个大问题留在了敞口处。扣分在两处: 其一, 《ΒΑΤΡΑΧΟΜΥΟΜΑΧΙΑ》 本身也没有收束——仗打完了就完了, 没有一句道德总结, 整册因此缺一个把各部串起来的终点; 其二, 诗与散文正文在 L5981 之后戛然而止 (L5986 只有 «ΤΕΛΟΣ»), 紧接着是二百六十六行订户名单 (L5998-6262) 和三条尾注, 收束被一份名录取代, 读感上等于泄气。故 76。