Η Νέα Διαθήκη : κατά το Βατικανό Χειρόγραφο

« Να σταυρωθεί». 159. Κι' ο Πειλάτος βλέποντας πως τίποτα καλό δεν κάνει παρά μεγαλώνει ο θό- ρυβος, πήρε νερό κι’ ένιψε τα χέρια ομπρός στο πλήθος κι’ είπε «Αθώος είμαι από το αίμα αυτό• » εσείς συλλογιστήτε το». Κι' όλος ο λαός αποκρί- θη κι’ είπε «Το αίμα του απάνου μας κι’ απάνου » στα παιδιά μας». Τότες τους λευτέρωσε το Βα- ραββά, και τον Ιησού τόνε βουρδούλισε και τον πα- ράδωκε να σταυρωθεί.

92 — 这是全书最关键的一次法律转折: 彼拉多本已宣布无罪 («Αθώος είμαι από το αίμα αυτό», L2643), 却在全场压力下把耶稣交出去 (L2646-L2648), 于是四卷福音各自铺开的辩论 (法利赛人 / 祭司长 / 兵丁 / 官府) 在这一句里合拢成同一条因果链 —— 从审问到定罪到移交, 中间没有一个人物可以挽回。扣分在于情节本身出自抄本传统, 译者无权调整, 这条链的强度是既定的而非本书挣来的; 而且同一转折点在四卷里力度并不一致: 马太让彼拉多洗手以推责 (L2640-L2643), 路加只让他三次声明要放人 (L6833-L6834、L6842-L6844), 约翰只问一句 «Τι είναι αλήθια?» (L8759)。故 92。

» άπιστος μόνε πιστός». Αποκρίθηκε ο Θωμάς και τούπε «Ο Κύριος μου κι’ ο Θεός μου». Του λέει ο Ιησούς «Γιατί μ' είδες πίστεψες• μακαρισμένοι που » δε δούνε και πιστέψουν».

90 — 多马是这四卷里被写透的人: 他先把手伸进肋旁 (L8946-L8948), 然后说出 «Ο Κύριος μου κι’ ο Θεός μου» (L8950), 耶稣随即回一句 «μακαρισμένοι που δε δούνε και πιστέψουν» (L8951-L8952) —— 怀疑者与被怀疑者各留一句, 人物关系被一次对话钉死。同卷里还有西门彼得与耶稣的三问三答 (L8996-L9006), 《马可福音》里雅各与约翰丢下父亲西庇太跟走 (L2850-L2854), 以及结尾处那个见证者自己开口说明身份 («Αυτός είναι ο μαθητής που κι' είναι μάρτυρας αυτών», L9023-L9025)。扣分在于对手一侧始终是群体: 法利赛人、祭司长、兵丁、民众多以复数出现, 有名有姓的反派只有希律在路加笔下那一段戏弄 (L6820-L6824)。故 90。

Και περνώντας κοντά στη λίμνη της Γαλιλαίας είδε το Σίμωνα και τον Αντρέα τον αδερφό του Σί- μωνα που με τα δίχτια τους ψαρεύανε μέσα στη λίμνη, γιατί είτανε ψαράδες. Και τους είπε ο Ιη- σούς «Ελάτε πίσω μου, και θα σας κάνω να γί- » νετε ψαράδες ανθρώπων». Κι' αμέσως άφισαν τα δίχτια και τον ακολουθούσαν. Και προχωρώντας λίγο είδε τον Ιάκωβο το γιο του Ζεβεδαίου και τον Ιωάνη τον αδερφό του, που κι’ αυτοί διόρθωναν τα δίχτια μέσα στο καράβι, κι’ αμέσως τους φώναξε. Κι' αφίσανε με τους εργάτες τον πατέρα τους το Ζεβε- δαίο μέσα στο καράβι και πήγαν πίσω του.

88 — 速度是《马可福音》的第一优点, 这十二行把它露了出来: 看见两个人 → 一句 «Ελάτε πίσω μου, και θα σας κάνω να γί- νετε ψαράδες ανθρώπων» → 立刻丢下渔网跟上 → 又看见两个人 → 丢下父亲西庇太跟走。叙述几乎没有停顿, 动作与动作之间不留心理描写。与之相对, 《路加》把长比喻与家谱摊开, 《马太》开头先用五十行家谱 (L102-L151) 才进故事, 《约翰》第一章则用六行把整个宇宙论讲完 (L7038-L7043)。扣分在于四卷各自为政, 译者无从统一节奏, 这册书的快慢其实是四个作者的快慢。故 88。

Της είπε ο Ιησούς «Εγώ 'μαι η ανάσταση κι’ η ζωή. » Όπιος με πιστεύει, κι’ αν πεθάνει θα ζήσει• κι’ όπιος » ζει και με πιστεύει, δε θα πεθάνει στον αιώνα. Το » πιστεύεις αυτό;» Του λέει «Ναι, Κύριε, εγώ πι- » στεύω πως εσύ 'σαι ο Χριστός, ο γιος του Θεού πού- » ναι νάρθει στον κόσμο». Και σαν τόπε αυτό, έφυγε

91 — 这一句是帕莱斯口语译笔的标本: «Εγώ 'μαι η ανάσταση κι’ η ζωή» (L8118) —— 通行希腊文的 «ἐγώ εἰμι» 被压成 «'μαι», «ἀνάστασις» 换成日常词 «ανάσταση», 一句话里叠了两处现代口语的缩合, 教义上的分量却一点没减。同样重要的是排印: 这一版把长段引语拆成一行行, 每行开头用 » 标出引语续行 (L8118-L8123), 读者一眼能分辨哪一段是耶稣的话、哪一段是叙述者的话。扣分在于本电子本的重音体系已由转录者从多音制改成单音制 (L42-L47), 纸面上的音韵层次已经不在, 而这份译笔的韵律感恰恰依赖口语。故 91。

την πονηριά τους κι’ είπε «Τι με δοκιμάζετε, υπο- » κριτάδες; Δείξτε μου το νόμισμα του φόρου». Κι' αυτοί του φέρανε δηνάρι. Και τους λέει «Πιανού 'ναι » ετούτη η ζουγραφιά κι’ η επιγραφή;» Του λεν « Του Καίσαρα». Τότες τους λέει «Δώστε λοιπόν » πίσω ό,τι είναι του Καίσαρα στον Καίσαρα, και » ό,τι είναι του Θεού στο Θεό». Και σαν τ' άκου- σαν απόρησαν, και τον αφήκαν κι’ έφυγαν.

90 — 一枚德纳里乌斯把整个罗马-犹太的财政世界按在文本上 (L2038-L2045): 法利赛人与税务问题的人拿着纳税凭据来试探 (L2030-L2037), 耶稣要他们指认上头的像与铭文 (L2040-L2041), 「该归凯撒的归凯撒」于是成了一句可以在集市上听懂的日常话 (L2042-L2044)。同一个世界还有具体的物件与尺度: 逾越节照例放一名犯人 (L8761-L8763), 总督在 «Λιθόστρωτο» 的高台上宣判 (L8797-L8799), 提比里亚湖离岸约二百来臂长、网里一百五十三条鱼 (L8980-L8988)。扣分在于福音书的世界只有宗教与政治两层, 没有地理志、没有经济史、没有家庭生活的实写, 百姓只是会场的声浪。故 90。

Στην αρχή 'ταν ο λόγος κι’ ο λόγος είτανε με το Θεό και Θεός είταν ο λόγος. Είταν εκείνος στην αρχή με το Θεό. Όλα τα πάντα μέσο του έγιναν, και χωρίς του τίποτα δεν έγινε που γίνηκε. Μέσα του είτανε ζωή κι’ η ζωή 'τανε το φως των ανθρώπων, και το φως μέσα στο σκοτάδι φέγγει και το σκοτάδι δεν το κυρίεψε.

89 — 这六行是全部四卷里最难的开局, 而它一次解决了: «Στην αρχή 'ταν ο λόγος» 先给出「起初」与「道」, 接下来两句把「道与神同在」「万物借着他造」铺完, 再落到 «το φως ... φέγγει και το σκοτάδι δεν το κυρίεψε» —— 三句之内把太初、道成肉身、光明与黑暗的争战打完, 而且全用日常的希腊语 («'ταν»、«είτανε» 都是口语缩合)。读者还没见到一个人, 世界已经立起来了。扣分在于这是沿用已久的程式化开场, 并非本书发明; 且这一段在电子本里连节号都没有 (本卷第一节直接起首, 下一节才作 «2.» L7045), 排印上略欠整齐。故 89。

« Καλότυχοι οι φτωχοί από νου, γιατί δική τους » είναι η βασιλεία των ουρανών. Καλότυχοι οι λυ- » πημένοι, γιατί αυτοί θα παρηγορηθούν. Καλότυχοι » οι ήμεροι, γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.

90 — 这一段是全书最见功力的翻译决定: 通行希腊文《马太福音》的八福以 «Μακάριοι» 起句, 帕莱斯换成口语词 «Καλότυχοι» (L370), 于是八福不再是神学术语, 而变成一句在街上能说的话; 同一卷里他还把施洗约翰的骂人话译成 «Γεννήματα οχιών» (L268-L270), 把耶稣受洗时的应许译成命令式 «Άφισε τώρα» (L290-L291) —— 译者在动词时态与词体上替读者先做了判断。第二重创新在编纂: 本书以梵蒂冈抄本为准 (题页 L69), 于是《马可福音》止于空坟墓 (L4352-L4360), 不收通行本的复活显现与万民使命, 这一取舍由底本决定, 翻译层无法效仿。扣分在于这些都是翻译与编纂层面的选择, 并不是福音书自身的形式发明, 评「创新」时须把两层分开。故 90。

Κι' είναι και πολλά άλλα πούκανε ο Ιησούς, που α γράφουνται ένα ένα, κι’ αυτός νομίζω ο κόσμος πως δε θα χωρέσει τα βιβλία τα γραμένα.

88 — 全书最后三行是一个故意留出的余地 (L9027-L9029): «Κι' είναι και πολλά άλλα πούκανε ο Ιησούς, που α γράφουνται ένα ένα, κι’ αυτός νομίζω ο κόσμος πως δε θα χωρέσει τα βιβλία τα γραμένα» —— 那个亲眼见证的人承认自己写不完, 于是把「世界装不下这些书」当作最后的判断。这是一句罕见的、由文本自己说出的「未完成」声明, 也与四卷各自的收法相称: 《马太》落在差遣使命 (L2790-L2794), 《马可》落在 «γιατί φοβούνταν» (L4359-L4360), 《路加》落在 «Αμήν» (L7029)。扣分在于电子本在此之后只剩转录者的一条尾注与 END 标记 (L9042-L9139), 书的收束其实是电子化流程的收束, 而不是 1902 年印本的收束。故 88。