Υπεράνθρωπος: Διήγημα

«Εκεί έμαθα: Πρώτα πως ο Νίκος δεν παρουσιάστηκε στη δίκη τον. Έπειτα πως αφού δοκίμασε να πουλήση τα καπνά και δεν του δίνατε την τιμή που γύρευε, τάφησε στο μεσίτη και τράβηξε σε διάφορες δόσες απάνω από χίλιες πεντακόσιες δραχμές.»

88 这是全书因果最结实的一块: 一句"我在那里才听说"之后, 事实按顺序倒出来——Νίκος Γκάβρας没有出庭、烟叶被中间人压价、他一怒之下把一千五百包掺假的烟吞了下去 (L2143-L2145)。抽读到这里才明白, 前十章那些看似零散的闲谈 (酒馆、赌牌、借钱) 全是这条线的铺垫: 他所谓做买卖的事业本身就是一次自我毁坏, 而叙述者每一次替他垫的钱都压在这条线上。扣分处在于这条因果在下部被换掉了——它不再担任主线, 只退成回忆的燃料, 全书的推进改由文学小组与婚事接手, 前后两部的因果因此不是同一条。故 88。

«Όσο κι αν ζούσε στα υπερπέραν για τον εαυτό του, όταν είτανε για τους άλλους δεν ξεχνούσε ποτέ τη σημασία της πραγματικότητος.»

90 这一句既是人物也是判决: 叙述者承认自己住在"上等人"那一堆里 (L3614), 却坚持"对别人从不忘真实" (L3615-L3616), 于是全书的道德账就落在他身上——他一边替Νίκος Γκάβρας垫钱、一边写匿名信毁掉他 (L5095-L5099, L5142-L5148)。人物之所以立得住, 是因为作者给每个人的不是标签而是一种自我辩护的说法: Νίκος Γκάβρας说诗歌是生命而生命是生意 (L156), Θάλεια说哪个时代的人都做贵族 (L3798-L3802), 连Βελαδράπας的自白也只是一句辩词。扣分: 咖啡馆里另外几个人的声音只有意见没有转变 (L4403-L4453), 说完即散。故 90。

«Οι γνώμες είτανε τόσο ανάκατες και χωρισμένες, που δεν μπορούσα να πάρω κάβο μες το θόρυβο.»

86 速度感来自话语的互相踩踏: 每个人都说两句就被下一句打断, 叙述者干脆说自己听不进一个字 (L4535-L4536), 这既是节奏也是这本书对那一圈人的判决。同样的快在第一部第八章末尾更典型, 一场讨价还价被写成连续几轮短回合 (L2899-L2926), 全书少有超过十行的连续叙述段。扣分在两头不齐: 圣诞夜一场 (L3102-L3158) 用了近六十行铺一场家庭闹剧, 而尾声只用四行交代两年多的下落 (L5550-L5554), 详略倒置。故 86。

«Η χλωμάδα του προσώπου της, τα μαλλιά της, τα χτενισμένα αλά Κλεό, που της κρεμόντανε στα μάγουλα, και τα ξέθωρα και βαθουλά μάτια της σε κάνανε να μην μπορής να την κοιτάξης. Κι ωστόσο έβλεπα τα μάτια ολονών»

88 这一段是全书语言最好的一处肖像: 脸色、头发、贴在脸颊上的Κλεό发饰、颈窝与深陷的眼睛, 一句连一句把苍白写成生理事实, 结尾那个否定句 (L4475) 把读者的视线挡在外面, 这个人的冷从此有了物证。同样的功夫别处也有: 抽纸烟的手势 (L2830-L2831)、读诗时不抬眼的那位 (L4406-L4407)、Ζαμπακίδης把"苦行与殉道"挂在嘴上 (L2444-L2445)。扣分: 电子本已转成单音调 (L37-L41), 粗体标记原样留在句中 (L485), 加上作者当年口语里的粗写 (L4473), 文本外观并不干净, 且这类词今日已难查。故 88。

«Βγήκαμε στην Ομόνοια. Η Θάλεια μετρούσε μ' ευχαρίστηση τα μαγαζιά και τα σπίτια, που είχαν κρεμασμένα κορδονικά σημάδια, κι ο Βελαδράπας ξέχασε την ανορεξία του κοιτάζοντας τις όμορφες στο δρόμο και στα παράθυρα και σκουντώντας με όταν καμιά του άρεσε ξεχωριστά. Η»

90 这一段把三个世界同时摆在一条街上: 墙上挂着党派标志的店铺 (L4319), 挤在队伍里数房子的Θάλεια (L4318), 以及完全被政治吸引过去的叙述者——他随即承认自己家里就是民主党 (L4314-L4316)。政治因此不是背景说明, 而是人们佩戴、计数、投票的东西 (L4297-L4298, L5005-L5008)。世界之所以给高分, 是因为它同时还装着别的东西: 咖啡馆里的文学小组 (L4395-L4460)、锡罗斯的烟草生意 (L2142-L2176)、还有柏林与慕尼黑 (L2292, L3746) 这种用来说明一个人何以变成外人的远方。扣分: 政治线只以一条κορδόνι和一次落选的选举存在, 没有制度与政党的实写。故 90。

«Είτανε τον καιρό που διάβαζα να δώσω εξετάσες στο Πανεπιστήμιο. Πολεμούσα να μάθω απόξω τους ορισμούς και τις διάκρισες από τις διάφορες Δουλείες — ένας από τους σοφούς που θα μας ξετάζανε απαιτούσε να του απαντούμε με τα ίδια λόγια του βιβλίου του — όταν άνοιξε άξαφνα η πόρτα κι ο ξάδερφός μου Νίκος Γκάβρας χύμησε στην κάμαρα:»

84 开场做得对的地方是它同时放进了两种时间: 叙述者被逼着背各家学说的定义与分别 (L84-L87), 而Νίκος Γκάβρας带着一身海船味撞门进来 (L88-L92), 一句"我完蛋了, 快给我咖啡"就把两种生活摆到同一间屋子里。这本小说的钩子其实是题目里那个词——"超人"——但正文一直拿它当玩笑 (L655, L4934, L5420), 直到第二部才由Νίκος Γκάβρας自己把它定义成"选择出来的亲缘" (L4937-L4940)。扣分: 真正的悬念——Νίκος Γκάβρας早已在狱中、家人却以为他在做买卖——要到 L2142 才揭穿, 前十章的期待被拖得太久; 而标题的另一层意思从头到尾没有被认真展开。故 84。

«Έτσι χάνεται η ατομικότητα. Το όνομα είναι η δύναμη· εγώ θα γράφω πια με τόνομά μου»

87 真正的创新在结构而不在题材: 小说被写成"一个朋友讲的故事", 故事讲完之后讲的人与听的人对坐, 由听的人追问结局 (L5542-L5559), 于是叙述从一开始就带着一层距离, 结尾那句不肯作答 (L5558-L5559) 也就成了结构的一部分而不是情节的省略。这一层之外, 另一个发明是把"超人"这个哲学词降格为家常话与职业病: Νίκος Γκάβρας用它指只认选出来的亲缘 (L4937-L4940), 叙述者拿它嘲笑他抛下家里 (L5418-L5420)。扣分: 咖啡馆文人、无笔名刊物与浪荡诗人是 1900 年代的旧配置, 思想层只借到Σοπενάουερ与Παντός的说法 (L1699, L1704-L1705) 便不再深入。故 87。

«Καθώς βγήκα αγάλια στο σαλότο, από τη μισοανοιγμένη πόρτα της κουζίνας είδα τη Μαρία σωριασμένη στο τραπέζι με το κεφάλι σκυφτό στα χέρια της»

82 全书的最后一个画面是一个静物: 厨房门半开, Μαρία伏在餐桌上, 头埋在双手里 (L5536-L5537)。作者不给死讯也不给解释, 只把镜头撤开; 紧接着的尾声把两个人的下落也一并交给沉默 (L5556-L5559)。这个处理与主题一致: 叙述者一生都在替别人隐瞒与补账 (L2142-L2176, L5095-L5099), 到最后仍然不肯把话说满。扣分在于它是"拒绝收束"而不是"完成收束": Μαρία在前面的分量极重——她替Νίκος Γκάβρας传话、替他在门口挡人 (L3081-L3100), 读者已经等了一整部——结果只换来一个不说明的姿势; 而Νίκος Γκάβρας坐牢两年、去向不明 (L5550-L5551) 也只由转述带过。故 82。