Απλοί Τρόποι

«Λαέ σκλάβε, δειλέ, ανανιώσου, χτύπα και κέρδισε μονάχος το ψωμί.»

62 这一册里真有一条情节链, 而且不软: 饥民围住王宫喊面包 (L1171-L1199), 青年从人群里站出来 (L1233-L1239), 号令他们自己去种自己那份地 (L1303-L1304), 贵族拿「更大的法」回敬 (L1351-L1359), 国王低头不语、绞刑于是成了默许 (L1416-L1419), 群众跟着喊万岁 (L1507-L1546)。这两句是链子的转折点: 青年不再劝人忍耐, 而是让被统治者自己去取面包, 冲突从君臣问答变成两条合法性之争, 而两条合法性在 L1356-L1359 被摆成对句。但 plot 维评的是全册而不是这一首: 除《Ένα παραμύθι》外, 其余二十一首是抒情拼装, 无贯穿情节——海、山、常春藤、窗口四组意象来回回旋, 全册再没有第二个事件, 也没有一个贯穿到结尾的动作。故 62。

«Βλέποντας μέσα μια όψη κουρασμένη, μου φαίνεσαι πως θλίβεσαι διπλά, σα να ρωτάς: Χαρά στη γη δε μένει; ο αγώνας δε θερμαίνει την καρδιά; Και πιο πολύ πονείς γιατί μαζί σου τη λαχτάρα σου πήρες, την ορμή σου.»

68 全书唯一一段真正的肖像在这里: 诗人隔着雨中的玻璃看见亡友, 于是写他疲惫的脸, 写他像是被压塌了下去, 写他仿佛在问「世上的欢乐留不住吗? 奋斗也不暖人心吗?」, 最后说他带走了自己那点热望 (L909-L914)。这是本册里唯一一次把另一个人当作另一个人来写, 而不是当作「你」或当作一棵树; 同一首诗开头还说死去的朋友多年后仍填满周围的空气 (L853-L858), 结尾让他在小房间里一次现身又走掉 (L904-L908)。但整体上人物仍然稀薄: 抒情各首只有一个被呼唤的「你」, 长诗里的王与贵族只是功能件, 树和山羊被写得像人却到底不是人, 人物无一跨篇复现, 于是群像不成立。故 68。

«Και νέο κύμα ακολουθά κι όλο η βοή πληθαίνει κι όλο αγριώτερη βογκά και ξανασπά η ριπή·»

74 这两句是全书最快的一段推进, 而且速度不靠事件, 靠句式自己往前拱: 波一个接一个, 喊声一个比一个野, 然后突然被「一片深谷般的寂静」截住 (L260-L261)。这种先放开再按住的三拍结构在《Με ορμή χύνεται ο άνεμος》与《Χαιρετισμός》里各用一次, 是诗人调度呼吸的老手法。扣分在整体: 全书除长诗外一律四行一节, 节与节之间用星号断开 (L115 / L142 / L165), 读者每四行换一次画面, 节奏因此统一而单调; 悼诗 (L853-L935) 与长诗 (L1167-L1555) 都没有过渡地带, 前者的长段独白与后者的戏剧加速之间是硬接。故 74。

«ακούω το απόηχο από ένα πια πεσμένο μαϊστράλι και βλέπω πως τα μάτια σου ζητούν σταξιά απ το φως που σιγοτρέμει σβήνοντας στο μακρινό ακρογιάλι.»

80 这三行是全书文笔的顶格: 诗人说自己在听一个已经掉进海里的小帆的回声, 又说那双眼睛在向光讨要一点点亮, 而那光正在远处熄灭 (L188-L190)——记忆、回声、乞光、熄灭四件事被压进三行, 且没有一句解释。全书的语言习惯也在这里显形: 复合词与自造词随手就来 (L188 的 πεσμένο μαϊστράλι, L999-L1001 的 αργοφλοισβίσει), 名词性动词把抽象写成动作 (L1552-L1553 写被吊者的嘴唇), 比喻取材全在海与山, 不用一次陈腐明喻。扣分在语体: 全书偏高 (帕拉马斯一系的口语史诗), βουίζει、αλαργεύει 一类旧词仍在, 与作者自陈的「通俗」不完全一致; 同一套修辞在二十二首里反复使用, 到后面已显出磨痕。故 80。

«Κι ανάρια τα κουδούνια τους ακούονται στη ράχη· ολόηχα εδώ, κομμένα εκεί, βραχνόφωνα άλλα ηχούν, λες σήμαντρα πολύλαλα και κρέμονται στα βράχη κι οι αχοί τους φεύγουνε ψηλά κι ανάεροι ξεψυχούν.»

77 这四行给出了一个可以用耳朵走进去的世界: 铃铛在高处响, 声音在半路被截断, 断口在不同的岩壁上各自发声, 于是「像许多种多嘴的信号挂在岩石上」 (L356-L359)。同一个世界里还有泉在石子间缓流 (L351-L352)、有立着不动的羊 (L366-L369)、有砍倒的巨树与改种麦子的坡地 (L617-L620)、海里的桨帆与冲上滩的破船 (L209-L217), 诗不断从海边走到山上再走回窗口 (L741-L849)——这说明它是同一块地方而不是布景。扣分在世界偏窄: 这里没有城、没有工、没有市、没有学校与店铺, 唯一的人间是长诗里的饥民与王宫, 且以寓言方式出现, 所以这是一本自然诗集的世界, 不是 1920 年希腊的世界。故 77。

«Άσ' τη βάρκα στο κύμα όπου θέλει να τρέχη, ας oρίζη το αέρι τιμόνι, πανί, τα φτερά άπλωσε πλέρια, άκρη ο κόσμος δεν έχει,»

72 开篇第一句就是祈使加让步: 让船到它想去的浪里去, 让风掌舵, 让帆张满 (L87-L89); 第三行干脆说「世界的尽头并不存在」, 第四行把「陌生人的海滩总更美」写成了全书的题眼 (L90)。作为选集的第一首, 它同时交出了姿态 (不抓舵) 与题材 (海), 是很老练的开场。扣分在三处: 一是这句前面压着约八十行题页、献词与作者书目, 钩子被推迟; 二是全书选集没有悬念工程, 开篇的「放手」既不在后文被呼应, 也不在结尾被兑现 (结尾反而是人群向国王欢呼); 三是全诗只是一次呼吸, 没有留下必须往下读的理由。故 72。

«Ξάφνω το δάσος γέλασε και μ' άνθη έχει γεμίσει· ήταν μονάχα μιαν αυγή που λάλησαν τ' αηδόνια κι έχει μονάχα μιαν αυγή το κύμα αργοφλοισβίσει·»

73 这是全书最见结构心思的地方: 第二声部先一字不改地重复第一声部的首行 (L947 与 L999 都是 «Ξάφνω το δάσος γέλασε»), 然后用 «ήταν μονάχα μιαν αυγή» 把喜悦降格成「唯一的一只蛋」——第一声部说春天该醒来了, 第二声部说喜悦本来就住在痛苦的深处, 那个被丢掉的帆其实一直没丢 (L1004)。用重复起句来制造应答, 把「谁在说」变成结构而不是题材, 是真正的形式发明。另外两处可记: 《Ένα παραμύθι》把民歌体用在阶级题材上, 与其余各首的高语体构成书内对照; 那棵被砍的树跨两首继续讲故事 (L560-L561 与 L617-L620)。扣分: 这些手法在 1910 年代的希腊语诗歌里已有人做, 本书更像一个把手法用熟的人的第一本选集。故 73。

«Του κρεμασμένου μόνο ως να σπαράζουν τα χείλη με χαμόγελο πικρό, μα τα μάτια άγρια ασάλευτα κοιτάζουν προς κάποιο όνειρο μέγα μακρινό.»

78 全书最后四行是希腊抒情诗最典型的双重结尾: 人群欢呼「国王万岁」之后 (L1544-L1546), 被吊着的人嘴唇上挂着一丝苦笑, 而那双狂野不动的眼睛却望向「某个很远很大的梦」 (L1552-L1555)——当下的失败与不肯熄的远方同时成立, 诗没有替读者裁决。这与前面二十一首抒情诗的温柔明亮不同调: 那二十一首收在《Γλυκέ φίλε》的「带走我的光和你的喜悦」上 (L930-L935), 而本册最终收在一个失败者的目光里。扣分: 结尾落在长诗上, 前面抒情积累的东西没有被回收, 单独读这一册时像别人的诗; 而且全书的最后一首是长诗, 目录与广告又压在后面 (L1563-L1616), 读到最后一行时的读者其实已经翻过了《Ένα παραμύθι》的题名。故 78。