Gwaith Twm o'r Nant

«’Rwy’n gweled ar gyfer mewn gofid a chyffro, Y gweithwyr a’m gweinidogion yn fy melldigo, Mae’r ofn arna’i bydda’i ar ol mynd o’r byd, Am bechod o hyd yn beichio.»

72 这一段是全卷唯一像情节的地方: 巡夜人原本是官府的眼睛, 收税、骂教职、抱怨包税人, 身体却先垮下去, 于是算命婆、巫婆、医生、死亡依次进场, 每一场都把他往终局推一步, 是有因果、有反转、有收口的一段戏。扣分在结构层: 幕间剧之外的七首短诗与末篇自述各自为政, 目录八条彼此不呼应, 全卷作为一本书缺少把两种体裁缝在一起的线索, 而读者要等七百余行才见到幕间剧登场。所以 plot 评的是幕间剧内部的因果硬度, 不是全卷的组织力。故 72。

«_Esgob_. Mi ddois o’ch blaen, y cwmni hylwydd, Dan enw tad yr holl eglwysydd; Myfi yw swcwr, dyddiwr da, Sylfaene cryfa crefydd.»

84 主教一开口就把自己说成一个仆人: 他以全教会之父的名义来, 说到底不过是"好仆人", 脚下踩的却是"染血的地基"——一句台词把整套教会体制塞进一个人的嗓音里, 这是全卷人物塑造的最高工艺。同卷还有开口就报药价的医生、说英语的死亡、把死亡拆成俗世机锋的算命婆, 以及一位自报姓名、邀人围坐的黑色歌谣主持人, 每人一句就站住了。扣分在于人物只在这一出戏里有脸: 短诗里被谈论的人没有面孔, 全卷跨篇复现的人物为零, 群像因此不构成网。故 84。

«_Doct_. _Here’s a bill for the whole cost_. _Arth_. Wel, gobeithio nad ydych chwi ddim yn dôst. _Doct_. _The total sum one guinea and a half_. _Arth_. Aroswch, gadewch i mi edrych yn graff! Y gini a hanner am gyn lleied a hynny?»

80 这一幕把十八世纪的市井节奏写足了: 医生一句"总额一个半几尼"就把诊治变成市价谈判, 巡夜人当场反问这钱能买多少粒药, 一行半之间一场病被换算成价目表; 前面酒保那一段数酒钱与下酒钱也是同一速度。扣分在幕间剧中段: 家族旧账与布道词连着铺陈, 走速明显慢下来, 读者要熬过几百行才等到巫婆与医生先后登场。故 80。

«YN gymaint ag i mi ryfygu argraffu y cyfryw waith distadl ag yw hwn, oblegyd ei fod yn myned tan yr enw Chwaryddiaeth fe geir amrywiol yn ei wrthwynebu, canys ni allant oddef i ddim da ddyfod o Nazareth. Fe fydd y farn arnaf fi, yn enwedig ymhlith dynion ffroen uchel Phariseaidd, a hidlant wybedyn, ac a lyncant gamel.»

85 这是诗人自己的话, 口气硬得像宣言: 他说要把这出戏写成比"拿撒勒那一路人"所写更差的东西, 那些人是"高傲的法利赛人, 满脸假善, 口蜜腹剑"; 紧接着又说自己的路数是不急着重判断, 要先让作品自己作证。全卷的语言策略是双语的: 医生与死亡干脆说英语, 威尔士人在旁边答, 威尔士诗又一概配英格兰与苏格兰的调, 十八世纪的威尔士歌谣本来就是唱给听得懂两种话的人听的。扣分在门槛: 旧拼与二合字母密集, 本卷只留两条尾注, 几乎不给非威尔士语读者任何解码器。故 85。

«Ond yr arian sy’n gwneyd pob gwyrthie, Er bod rhai dynion yn bostio eu donie; Yr arian sy’n gyrru’r ysgolheigion rhydd, I gyrredd y llefydd gore.»

89 四行就把一个国家的财政写完了: 使人行奇迹的是钱, 有些人拿着钱却只配在自己的国家里摆臭架子; 钱在转动"自由的神学" (即不受约束的教会), 钱在让各处的讲道活跃起来——讽刺的锋刃直指"教会也在卖"。这一卷的世界是可以标出街道与价目的: 什一税与国王的税、"那个叫皮特的人"定的收税话、法英两军在前线互砍、巡回法庭、酒馆里的酒钱, 连诗人自己的墓园都被画进书里。扣分有三处: 工业与城市只以缺席的方式存在; 妇女多以妻子、母亲、算命婆的身份出现; 佃户的愤怒被反复写成对天命的接受。故 89。

«Y puraidd Robert Parri, Maddeuwch imi ’mod Yn awr yn cynnyg gyrru canu, I geisio clymu clod I chwi, sy’n byw mewn llawnder,»

78 全卷真正的开卷是编者一篇长序, 正文第一首又是一段向乡绅讨好的献辞: 诗人自称"可怜的 Robert Parri", 请求对方听自己一首歌, 说要"借一点光彩"给自己, 并顺带恭维对方的家小与产业——把作者的身份、请求和交易全交代了, 却没有给出真正的悬念。最强的钩子在七百余行之后: 幕间剧主持人自报"Syr Rhys y Geirie Duon", 说自己是来宣告喜讯的疯癫歌者, 请众人围坐, 三行就把读者拉进剧场。扣分全在入口: 题目页、长序与恭维式开场把钩子压得太迟, 而最锋利的政治内容 (税与皮特) 更是埋到中段。故 78。

«Bu heno mewn gwahanieth, Rhyw olwg o’u rheoleth, Yma’n rhwydd, Mae rhai’n yn wrthddrych eglur O bedwar defnydd natur, Dwfr, Daear, Tân, ac Awyr, Gywir swydd;»

87 全剧收在一次概念跳跃上: 四种自然元素 (水、土、火、气) 被摆成一幅奇异的图景, 各自有职分, 于是政治寓言被接到自然哲学的账上, 收束的重量远大于开场的讥讽。同一出戏里还有两项发明: 医生与死亡说英语, 用语言切换标记外来势力; 全书贯穿的曲调制度, 威尔士的词挂在英格兰与苏格兰的调上, 造成一套双语歌谣。扣分在体裁传承: 幕间剧在十八世纪威尔士已有先例, 本书把它推到高峰而不是发端, 而八音节的古典对句遇到新题材时也显出吃力。故 87。

«Gradd o Dduw yw gwraidd awen, Bid iddo’n ffrwyth mwyth, Amen.»

82 全卷的最后一句是一次结算: 才思的根是神的恩典, 愿它结出甘甜的果子, 阿门——用阿门收束, 把前面两千多行关于税、法庭、药价与死亡的账一次性交给神。妙处是首尾成环: 卷首那幅画像下的题词几乎就是末篇的起首二行, 一册书因此自己照应自己。扣分有两处: 幕间剧自身以四元素终歌收束比这有力得多, 末篇更像一份自我清算而不是叙事的完成; 尾注把一场文坛论战交代完就断了, 收得有点突然。故 82。