Novena sa Maloualhating Ama,t, Doctor at Ilao nang Santa Iglesia na si San Agustin

«Sa camahal-mahalan at cataas-taasang misterio nang Trinidad na casantosanto-san nagcucusang nonoui, cun baga sa cusa, itong Novenas nang mapantas na Doctor at Ama nang santa Iglesia na si san Agustíng na Ama cong liniliyag, sapagca cun sa Dios Ama inahihinguil ang capangyarihan, sa Anac ang carunun~gan at sa Espíritu Santo ang sinta; ang sinta, carunun~gan at capangyarihan, ay siyang sinag na ipinagbibigay liuanag sa sangdaigdigan nang arao nang santa Iglesiang si san Agustín. Ang pinagcacaquilalanan nang calachan nang caniyang capangyariha,t, cabagsican, ay ang pagca inamin nang santa»

72。这段是全书「讲清楚」的极限处: 它用一句套一句的方式把三一论的三重位格分派写完 —— 权柄归父、慈悲归子、圣爱归圣神 (L87-L89), 再把这道光接到奥古斯丁身上 (L89-L92), 于是读者在读第一篇逐日祷文之前, 就知道这本书把谁放在哪个位置。序言层同样清楚: 哪九日、每日先念哪篇、再念哪篇、三遍《我们的父》三遍《万福玛利亚》, 全部写成可照做的工序 (L147-L157)。扣分处在于文体的代价: 祷文大量倒装、省略与教会语汇, 不作任何定义, 「carunun~gan」(怜悯)、「casanto-santosan」(至圣) 这类词对 19 世纪菲律宾的信徒是熟的, 对今天的读者却是门槛; 而序言里那串日历又自相矛盾 (L143-L145), 清楚反而在此处折损。故 72。

«san Agustín, dili nang pamahayan nang lahat na man~ga cabanalan lamang, cun di nang alaga,t, diliguin (at parang totoong arao) ay palagoin pa naman niya ang man~ga cabanalan sa halamanan nang santa Iglesia, at magacay siya,t, manogot sa pitong puo,t, limang Religión, na umaalinsunod sa liuanag nang caniyang casanto-santosang Regla at aral nang totoong pagpapacaruc-ha, pamimintuho at pag-iin~gat sa cahalayan; ang idinaraing co sa iyo, Pan~ginoong co, ay ang itanim mo»

74。这段把奥古斯丁在菲律宾天主教想象里的坐标一次给全: 他不只管教理, 还「管束教会的恶狼」 (L409-L412), 并与「圣灵七恩」同行, 其后是「Regla」(奥古斯丁会规) 与三愿 —— 贫困、贞洁、服从 (L413-L415)。这些坐标大体经得起对照: 七恩见《加拉太书》第五章, 三愿即会规本身, 而「labing limang guinaua」指《论三位一体》十五卷 (L196-L199) 亦合。扣分在两处: 「limang Religión」这一提法在奥古斯丁研究里找不到对应说法, 或为殖民期传教语汇或作者自造; 序言给的备用日程「四月九日……止于五月五日」 (L143-L145) 在算术上不能成立, 说明校订者未核对, 属准确实性的直接失分。故 74。

«Sa arao nang camumul-an ay magcocomulgar, at sa boong siyam na arao, ay magpapacapilit magin~gat sa anomang pagcacasala nang marapat sa ating Pan~ginoong Dios ang caniyang hinihin~gi. Arao arao ay darasalin»

85。这本书的结构不是章节结构而是日程结构, 而且做得极干净: 序言先给使用法 (L133-L160), 然后是每天都要念的公共祷文 (L177-L216), 接着九篇逐日祷文各领一题 —— 光与三一 (L221)、爱子 (L254)、博士与教师 (L282)、谦卑的耶稣 (L311)、受苦与殉道 (L342)、奥秘 (L373)、七恩与会规 (L402)、殉道与教会 (L430)、托莱多的慈善 (L463) —— 之后是第九日的另一篇附祷 (L501-L573), 收尾圣歌十一段 (L587-L687), 对唱经 (L692-L702), 末祷 (L707-L718), 最后才是赎罪券告示 (L720-L725)。读者只要照着走就不会迷路, 这是它作为工具书的结构红利。扣分: 全书无目录、无页码、无小节号, 逐日祷文只有标题而无篇目编号, 要回查某一篇只能凭标题文字猜。故 85。

«Bautismo,i, nang iyong camtan Himnong _Te-Deum_ minulan ni Ambrosiong Pantas Paham sumagot ca,t, nagsaliuan cayo han~gang nauacasan, lupa,t, Lan~git ay nagdiuang.»

80。这四行是全书例证层最见功力的地方: 圣安波罗在米兰为奥古斯丁施洗, 唱的是《Te-Deum》, 应和的是众声, 于是「大地与天堂一齐唱」 (L603-L608)。画面之外还有事实骨架: 教父的洗礼与《Te-Deum》相连, 圣歌第十一节则把托莱多墓边涌出的水写成治盲的泉 (L474-L479) —— 圣徒传、圣髑崇拜与地方圣泉三件事在此叠成一层。扣分: 这些例证全部无出处标注, 读者无法分辨哪一条出自奥古斯丁自述、哪一条出自《圣奥古斯丁传》的编排、哪一条是十八世纪菲律宾天主教的地方圣徒传统; 而例证越生动, 被误当史实接受的风险越大。故 80。

«siya,i, humarap sa casanto-santosan Trinidad; at saca isusunod ang icalaua na natatala sa ibaba sa balang isa,t, isang arao, at cun matapos ay man~gadyi nang tatlong _Ama namin_ at tatlong _Aba Guinoong María_, puri at dan~gal sa Santísima Trinidad na sininta nang totoong pagninin~gas nang puso ni san Agustíng Ama natin, at saca isa pang _Ama namin_ at _Aba Guinoong María_, puri at bunyi sa maliyag na alab at nin~gas nang caniyang dibdib.»

86。这几行是全书最实用的一段, 因为它把「怎么做」写成了工序: 每日先念公共祷文, 再念当日第二篇, 然后三遍《我们的父》与三遍《万福玛利亚》, 献与三一, 再加一遍献给圣母 (L151-L157); 序言还先给出日期方案与备用方案 (L140-L145), 并规定每日念时要「面向三位一体」 (L149-L151)。对 19 世纪菲律宾的信徒来说, 这就是一台可以照着走的机器, 连念完之后的情绪收束方式都规定好了 (L153-L157)。扣分: 实用性只在此种宗教场合内成立, 对今天的读者几乎没有迁移; 而且它自称最「恰当」的那条备用日程本身算不过来 (L143-L145), 实用与准确在这一处互相拖累。故 86。

«puso nang caniyang sinta; si san Agustíng din ang nagbigay pagcatotoo nito; na ganito n~ga ang marahil niyang uiniuica sa Pan~ginoon Dios: _Cun ga icao_, aniya, _Pan~ginoon co ay si Agustino, at ga ang Dios na ay aco, iiuang co ang pagca Dios co, at ibibigay co sa iyo,t, nang icao ang maguing Dios co_. Sí, sapagca palad co aya, cun aco,i, maguing dapat magcamit nang gagaduplis man lamang na quidlat nang gayong sinta, na icapaglathala nang pananampalataya, manin~gas na pan~gayupapang pagcauili at maliyag na pagbunyi dito sa casanto-santosan at canin~gasnin~gas na Trinidad.»

68。这是全书最深的一段, 也是它唯一一次让奥古斯丁用自己的话说话: 「Cun ga icao, Pan~ginoon co ay si Agustino……」 (L104-L108) —— 以父、以子、以圣灵之名立约的表白, 被编者安置在「三位一体最深的奥秘」这一命题之后 (L109-L112)。祷文在此承认人的理解力止于「_capaglathala_」(只能宣告), 而把希望放在上帝本身, 这一层神学姿态是有分量的。扣分: 深度自此不再增加 —— 全书没有一次追问, 不问奥古斯丁的恩典论与近代自由意志之争的关系, 不问九连诵为何能起作用, 不问「五宗教」到底指什么, 教理只被引用不被解释, 引用也不注明出处。故 68。

«_Ang Illmo. Señor Doctor D. Fr. Pedro da la SSma. Trinidad, Arzobispo dito sa sangcapoloan, ay nagcaloob nang apat na puong arao na indulgencia sa touing arao-arao sa balang macacanta ma,t, magdasal man caya nitong dalit sa mabunying Amang san Agustín; at gayon din naman nagcaloob nang apat na puong arao rin na Indulgencia sa balang magnovenas nito_.»

45。这则告示是全书时效性的一票否决处: 圣奥古斯丁九连祷每念一天赦免四天, 整套念完再赦四天, 签发人是「Ang Illmo. Señor Doctor D. Fr. Pedro da la SSma. Trinidad, Arzobispo dito sa sangcapoloan」 (L720-L725)。赎罪券日历在 20 世纪中叶已被废止, 今天任何一位主教都不可能再如此授权, 于是这本书全部的激励结构 —— 为什么值得连念九天 —— 在制度上已经失效。加上 1887 年的旧正字法 (~g 三百余处, man~ga / co / cun 的旧分写) 与把异端称作「教会的恶狼」的口吻 (L441), 这本册子对今天的菲律宾读者首先是一部需要翻译与注释的古物, 其次才是一本祷文。故 45。

«Sa sinta,i, serafíng tunay Querubing sa carunun~gan. _Agustíng Amang maran~gal ilao nami,t, paraluman_. Pananaghoy ualang humpay niyong pusong nahahambal nang Ina mo nang mamasdan, casiraan mong nacamtan, pagamin mo,t, pagtataman sa lihis at maling aral.»

78。这是全书语言的高点: 「Sa sinta,i, serafíng tunay / Querubing sa carunun~gan」 (L587-L588) 用旧他加禄语的六音步把色路天与基路伯并置, 副歌「Agustíng Amang maran~gal / ilao nami,t, paraluman」 (L590-L591) 把教父称作「极可爱的父亲」「我们的大师」, 每一节换一个意象 —— 哑吧、柱石、珍珠、鹰、盾牌 (L613-L681)。押韵、对句与称呼的重复构成一种可唱的格律, 说明译者不只会译, 还会作诗。扣分: 祷文部分则句法失控, 连词与代词反复兜圈, 旧拼法与西语借词 (columna, poder, baile) 层层叠置, 且全篇没有一处口语试读, 朗读性无从验证。故 78。